Hoe doorbreek ik het patroon van altijd de makkelijke zijn?

Als je gewend bent om je altijd aan te passen aan anderen, dan helpt het om dat van jezelf te weten. Dat inzicht hebben helpt, maar het stopt dit automatische gedrag niet.

Dat is wat ik keer op keer zie bij vrouwen die bij me komen. Ze weten precies wat ze doen. Ze zijn altijd degene die inlevert, aanpast, de boel op orde houdt. Ze hebben het herkend, erover nagedacht, zichzelf beloofd dat het anders gaat. En toch doen ze het weer.

Ik ben Dagmar Halfhide, systemisch begeleider. In dit artikel leg ik je uit waarom altijd de makkelijke zijn zo hardnekkig is, wat er werkelijk voor nodig is om het te doorgronden en waar je kunt beginnen.

Waarom je niet simpelweg kunt stoppen met aanpassen

Altijd de makkelijke zijn voelt als een gewoonte. En gewoonten doorbreek je met bewustzijn en herhaling, toch?

Zo werkt het hier niet. Altijd de makkelijke zijn is geen gewoonte zoals tandenpoetsen. Het is een manier van reageren die een functie heeft gehad. Het heeft je iets gegeven: verbinding, veiligheid, een plek in het gezin waar je bent opgegroeid.

Zolang je dat niet ziet, probeer je iets te stoppen zonder te begrijpen wat je stopt. En dan bonk je steeds tegen dezelfde muur. Je weet wat je wilt veranderen. Je voelt de kracht van het automatische gedrag sterker dan je eigen wil.

Dat is hoe diep aangeleerd gedrag werkt.

Waarom gedragsverandering alleen niet werkt bij wegcijferen

De meeste aanpak richt zich op gedrag. Zeg vaker nee. Stel je grens. Kom op voor jezelf. Die dingen zijn waardevol. Ze missen iets.

Ze missen de vraag: wat heeft dit gedrag voor jou gedaan?

Als jij in het gezin waarin je bent opgegroeid, hebt geleerd dat jij er mocht zijn zolang je aanpaste, zolang je geen moeilijkheden maakte, zolang je de boel op orde hield, dan was de makkelijke zijn het slimste gedrag dat je als kind kon vertonen.

Doorgronden begint niet met stoppen. Het begint met begrijpen wat het gedrag voor je heeft betekend. En pas vanuit dat begrip kun je iets nieuws leren.

→ Lees ook: Jezelf verliezen in relaties: waarom je ongemerkt een marionet werd

Waarom de makkelijke zijn steeds terugkomt in dezelfde situaties

Je hebt misschien al geprobeerd om het anders te doen. En het lukte even. Maar dan was er een situatie, een spanning, een bepaalde persoon, en voor je het wist deed je het toch weer.

Dat komt omdat aangeleerd gedrag wordt geactiveerd door context. Niet door alle situaties. Door specifieke situaties die lijken op de situaties waarin het gedrag ooit is ontstaan.

Bij je partner. Bij je moeder. Bij een leidinggevende. De persoon verschilt, het gevoel is hetzelfde. Voor je het weet ben je je al aan het aanpassen., omdat je onbewuste sneller reageert dan je bewuste gedachte.

Wat er werkelijk nodig is om los te komen van altijd aanpassen

Doorgronden begint met zien. Niet alleen weten. Echt zien wat er speelt. Welk gedrag je vertoont. In welke situaties de automatische reactie het sterkst is. Wat er in je omgaat op het moment dat je de "makkelijke" kiest.

Daarna kun je jezelf afvragen, waar komt dit vandaan? 

• In welk gezin was aanpassen de veiligste keuze
• Welke ervaringen hebben mij geleerd dat het beter was om geen gedoe te veroorzaken? 
• Welke boodschap heeft je geleerd dat aanpassen de veiligste optie was? 

Pas als je ziet waar dit gedrag vandaan komt, kun je anders gaan reageren. Dat kost tijd, want je pakt de orzaak aan.

Hoe lang duurt het voordat je stopt met altijd aanpassen?

Dat verschilt per persoon. Hoe langer je jezelf hebt aangepast, hoe meer tijd het meestal kost om dat gedrag te veranderen. Wat wel altijd geldt is dat je de verandering opmerkt in alledaagse kleine dingen. Bijvoorbeeld wanneer je een keer eerlijk zegt wat je voelt. Of wanneer je niet meteen toegeeft. Aan zulke situatie merk je dat e het anders gaat doen.

Wat als de mensen om je heen gewend zijn dat jij de makkelijke bent?

Dan zullen ze reageren op de verandering. Soms positief, soms niet. Mensen die hebben geprofiteerd van jouw aanpassen, kunnen weerstand voelen als jij dat stopt. Dat zegt iets over de relatie. Niet over jouw keuze.

Kan ik dit alleen of heb ik begeleiding nodig?

Bewustworden van je gedrag kun je alleen doen. Gedrag dat diep zit en verbonden is met het gezin waar je bent opgegroeid, is moeilijker alleen te ontcijferen, omdat dit gedrag zo vertrouwd is dat je het zelf niet altijd goed ziet. Je kijkt eigenlijk van binnenuit naar iets dat je van buitenaf moet kunnen zien. Begeleiding helpt je dat buitenperspectief te krijgen en begrijpen waar dit partoon vandaan komt en hoe je dat kunt doorbreken.

→ Lees ook: Waarom voel ik me schuldig als ik een grens trek?

Het verschil tussen flexibel zijn en altijd de makkelijke zijn

Flexibel zijn is een keuze. Je kunt bewust besluiten om mee te gaan, toe te geven, ruimte te maken voor de ander. Altijd de makkelijke zijn is geen keuze. Het is een automatisme. Het verschil voel je, want bij flexibiliteit klopt het. Bij het automatisme kost het je iets.

Wat als je denkt: ik ben gewoon iemand die van rust houdt?

Van rust houden en altijd de makkelijke zijn, dat zijn twee verschillende dingen. Je kunt houden van rust en verbinding en toch ruimte innemen, je mening geven en voor jezelf kiezen. Als rust alleen mogelijk is wanneer jij degene bent die inlevert, is het aangeleerd gedrag.

Nog een gedachte die ik vaak hoor: 'Ik heb het al zo vaak geprobeerd en het lukt niet.' Als je het hebt geprobeerd vanuit gedragsverandering alleen, klopt dat. De vraag is niet of je het kunt veranderen. De vraag is of je tot nu toe de juiste ingang hebt gevonden.

→ Lees ook: Hoe weet ik of ik mezelf wegcijfer in een relatie?

Wat dit inzicht je geeft over je eigen gedrag

Altijd de makkelijke zijn verander je niet door harder je best te doen. Het helpt veel meer om te begrijpen waarom je dit bent gaan doen. Pas als je dit echt gaat zien, kun je andere keuzes maken.

Dat kost tijd en voelt soms ongemakkelijk, maar wat je leert, helpt je blijvend om duidelijker te zijn en beter voor jezelf te zorgen. 

Altijd aanpassen loslaten: begin bij begrijpen

Altijd de makkelijke zijn los je niet op met meer wilskracht of een strakker plan. Je lost het op door te begrijpen wat het voor je heeft gedaan, in welke situaties het wordt geactiveerd en wat er werkelijk voor nodig is om iets nieuws te leren.

Als systemisch begeleider help ik vrouwen precies daarmee. Samen kijken we naar waar het vandaan komt en hoe je stap voor stap andere keuzes leert maken.

Wil je een eerste stap zetten? 

Download het e-book 'Waarom je verleden je huidige relaties nog steeds stuurt' en ontdek wat er bij jou onder de oppervlakte speelt.

→ Download het e-book

Kort samengevat: stoppen met altijd aanpassen

Altijd de makkelijke zijn is aangeleerd gedrag van reageren met een functie. Het heeft je ooit iets gegeven: verbinding, veiligheid, een plek met het gezin waarin je bent opgegroeid. Kunnen doorgronden begint met begrijpen. Wat heeft het voor je gedaan? Wanneer wordt het geactiveerd? En wat is er nodig om iets nieuws te leren?

Dit artikel is geschreven door Dagmar Halfhide, systemisch begeleider en oprichter van Fierce Free. Sluit je aan bij FierceLadies en ontdek hoe je gezonde relaties opbouwt zonder jezelf te verliezen.

Soms verandert je leven niet omdat je iets nieuws leert, maar omdat je eindelijk ziet wat er al die tijd speelde. Dagmar Halfhide

Ik wens je een liefdevolle dag!

Dagmar Halfhide

Systemisch begeleider