Is het slecht om gevoelig te zijn in een relatie?

"Je bent te gevoelig." Hij zei het voor de zoveelste keer. Na een opmerking die hij allang vergeten was. En jij zat er nog mee. Niet vijf minuten. Een hele avond. Je voelde je klein, overdreven en een beetje kapot. En ergens dacht je: misschien heeft hij gelijk. Misschien ben ik gewoon te veel.

Die gedachte zit bij veel vrouwen diep. Zo diep dat ze hem als waarheid zijn gaan zien. Maar het is geen waarheid. Het is een overtuiging die je ergens hebt opgepikt. En die overtuiging verdient het om onder de loep genomen te worden.

Ik ben Dagmar, systemisch begeleider. Ik werk met vrouwen die zichzelf verliezen in relaties. De vraag "is het slecht om gevoelig te zijn" krijg ik in verschillende vormen. Altijd met dezelfde ondertoon: schaamte. In deze blog maak ik het verschil tussen gevoelig en hooggevoelig. Ik leg uit waarom er niets mis is met hoe je in elkaar zit. En ik laat je zien waar die schaamte vandaan komt.

Waarom zoveel vrouwen dit zoeken

De zoekterm "zit hoogsensitiviteit in een relatie in de weg" laat precies zien wat er leeft. Hooggevoelige vrouwen vragen zich af of ze zichzelf moeten veranderen om een relatie te laten werken. Of ze zich moeten dimmen. Of hun gevoeligheid het probleem is.

Die twijfel komt niet uit het niets. Die is gevoed. Door opmerkingen van partners, familieleden, collega's. "Stel je niet aan." "Het was maar een grapje." "Waarom maak je er zo'n ding van?" Na genoeg van die opmerkingen ga je erin geloven. Je gaat jezelf zien door de ogen van de ander. En die ogen vertellen je dat je te veel bent. Te intens. Te diep. Te alles.

En dan zoek je op Google of er iets mis is met je gevoeligheid. Terwijl de echte vraag is: waarom moest je dat geloven? Wie heeft je voor het eerst verteld dat je te gevoelig was? En waarom nam je dat aan als waarheid?

Het verschil tussen gevoelig en hooggevoelig

Dit onderscheid is belangrijk. Want het wordt continu door elkaar gehaald.

Gevoelig

Dit is een eigenschap die iedereen heeft. Elk mens voelt emoties. Verdriet, blijdschap, boosheid, angst. De een voelt dat sterker dan de ander. Gevoelig zijn betekent dat je emoties hebt en dat je ze merkt. Dat is menselijk.

Hooggevoelig

Di is iets anders. Hooggevoeligheid, of hoogsensitiviteit, is een eigenschap van je zenuwstelsel. Het gaat over hoe je brein informatie verwerkt. Je neemt meer waar. Je verwerkt dieper. Je ervaart intenser. Dit geldt voor alle prikkels: geluid, licht, sfeer, emoties van anderen, subtiele veranderingen in je omgeving.

Hooggevoeligheid is aangeboren. Je kunt het niet aan- of uitzetten. Het is geen keuze en geen ziekte. Het is hoe je zenuwstelsel gebouwd is. Ongeveer 20 tot 30 procent van de mensen is hooggevoelig. Mannen en vrouwen in gelijke mate, al wordt het bij vrouwen vaker herkend en benoemd.

Als iemand zegt "je bent te gevoelig," dan klopt die uitspraak op geen enkele manier. Je kunt niet "te" hooggevoelig zijn, net zoals je niet "te" lang of "te" blauwogig kunt zijn. Het is een eigenschap. Geen volume dat je zachter kunt zetten.

Mijn systemische kijk hierop

Het verschil tussen gevoelig en hooggevoelig is stap één. Maar er is een tweede laag die ik wil benoemen. Want in mijn werk met vrouwen zie ik iets dat verder gaat dan het zenuwstelsel.

Je hooggevoeligheid is wie je bent. Daar is niets mis mee. Maar de manier waarop je die hooggevoeligheid inzet in je relatie, die is gevormd door je omgeving. En met name door wat je als kind leerde over je gevoelens.

Als je opgroeide in een gezin waar gevoelens welkom waren, waar je mocht huilen, boos mocht zijn, verdrietig mocht zijn zonder dat iemand zei dat je je moest vermannen, dan heb je geleerd dat je gevoelens oké zijn. Dat ze erbij horen. Dat ze mogen bestaan.

Maar als je opgroeide in een gezin waar gevoelens lastig waren, waar je te horen kreeg dat je je aanstelde, waar verdriet werd weggewuifd of boosheid werd afgestraft, dan leerde je iets anders. Dan leerde je dat je gevoelens te veel waren. Dat ze niet welkom waren. Dat je ze moest verbergen om erbij te horen.

En dát is het moment waarop je hooggevoeligheid een last wordt. Niet omdat ze dat is. Omdat je geleerd hebt om je ervoor te schamen. Je dimde jezelf. Je leerde om minder te voelen, minder te tonen, minder te vragen. En die gewoonte nam je mee naar je relatie.

In je relatie uit dat zich op allerlei manieren. Je voelt iets, maar zegt het niet. Je merkt dat je partner iets dwars zit, maar je vraagt er niet naar want "misschien maak ik er weer iets groots van." Je hebt behoefte aan een goed gesprek, maar stelt het niet voor want "hij vindt me dan vast weer zwaar." Je dimde jezelf als kind en je blijft jezelf dimmen als volwassene. Niet bewust. Automatisch.

Dit is een tipje van de sluier. In het e-book "Als Liefde veel met je doet" ga ik dieper in op hoe je kindertijd je manier van liefhebben heeft gevormd. Hier wil ik je één ding meegeven: het probleem is nooit je hooggevoeligheid geweest. Het probleem is dat iemand je vertelde dat het een probleem was. En dat je dat geloofde.

Waarom hooggevoeligheid juist een kracht is in de liefde

Laten we het eens omdraaien. In plaats van te kijken naar wat hooggevoeligheid moeilijk maakt, kijken we naar wat het brengt.

Je voelt je partner aan

Je merkt het als er iets speelt, nog voordat hij er woorden aan geeft. Dat is een bijzonder vermogen. Het stelt je in staat om dichtbij te zijn op een manier die de meeste mensen niet kennen.

Je ziet nuances

Waar anderen zwart-wit denken, zie jij grijstinten. In een gesprek met je partner pik je de ondertoon op, de aarzeling, het onuitgesprokene. Dat maakt je een gesprekspartner die echt luistert.

Je zoekt diepgang

Oppervlakkigheid past niet bij je. Je wilt weten wie je partner echt is. Wat hem bezighoudt, waar hij van wakker ligt, wat hem gelukkig maakt. Die behoefte aan diepgang is de motor voor een relatie die verder gaat dan het alledaagse.

Je bent loyaal en betrokken

Als hooggevoelige vrouw ga je niet over één nacht ijs. Je weegt af, je voelt door, je bent doordacht in je keuzes. En als je kiest voor iemand, dan kies je met alles wat je hebt.

Dat zijn geen zwakheden. Dat zijn eigenschappen waar een relatie beter van wordt. De voorwaarde is dat je ze inzet vanuit jezelf, niet vanuit angst om de ander kwijt te raken.

Wanneer je gevoeligheid wél in de weg zit

Eerlijkheid is belangrijk. Je hooggevoeligheid is geen probleem. Maar er zijn momenten waarop de manier waarop je ermee omgaat wel in de weg zit. En die momenten hebben alles te maken met de manieren waarop je jezelf verliest in je relatie.

Als je jezelf wegcijfert omdat je de teleurstelling van je partner niet verdraagt. Als je zijn emoties overneemt en probeert op te lossen. Als je een muur optrekt omdat het te veel wordt. Als je afhankelijk wordt van zijn goedkeuring om je goed te voelen.

Op die momenten is het niet je hooggevoeligheid die in de weg zit. Het is de manier waarop je geleerd hebt om met je gevoeligheid om te gaan. En die manier kun je leren herkennen. Dat is de eerste stap.

Herkennen betekent niet dat je het meteen kunt veranderen. Herkennen betekent dat je ziet wat je doet terwijl je het doet. Dat je merkt: ik ga nu weer meelopen met zijn stemming. Of: ik slik nu weer iets in wat ik eigenlijk wil zeggen. Of: ik trek me terug omdat ik bang ben voor zijn reactie. Die momenten van herkenning zijn goud waard. Want zolang je het niet ziet, kun je er niets mee.

→ Lees ook: Hebben hooggevoelige mensen moeite met relaties?

Veelgestelde vragen

Mijn partner zegt dat ik te gevoelig ben. Hoe ga ik daarmee om?

Zijn opmerking zegt iets over zijn beleving, niet over jouw waarde. Tegelijk is het pijnlijk om te horen. Wat kan helpen: leg uit wat hooggevoeligheid is. Niet als verdediging, maar als informatie. "Mijn zenuwstelsel verwerkt prikkels intenser. Dat betekent dat wat voor jou klein voelt, voor mij groot kan zijn. Daar is niets mis mee. Het is hoe ik in elkaar zit." Die uitleg haalt de lading eraf. Het wordt een feit in plaats van een verwijt.

Zit hoogsensitiviteit een relatie in de weg?

Je hooggevoeligheid zelf niet. De manieren waarop je ermee omgaat kunnen dat wel. Wegcijferen, de ander redden, dichtklappen of afhankelijk worden zijn manieren waarop hooggevoelige vrouwen zichzelf verliezen in relaties. Die manieren zijn aangeleerd. En alles wat aangeleerd is, kun je leren herkennen.

→ Lees ook: Hoe zorg je goed voor jezelf als hooggevoelige vrouw in een relatie?

Hoe leg ik mijn hooggevoeligheid uit aan mijn omgeving?

Houd het concreet. Vermijd het woord "gevoelig" als dat misverstanden oproept. Zeg in plaats daarvan: "Ik neem meer waar dan de meeste mensen. Geluiden, sfeer, emoties. Dat kost energie. Soms heb ik daardoor meer rust nodig." Maak het tastbaar. Vergelijk het met iemand die een fijn gehoor heeft: die hoort alles harder. Zo neem jij alles intenser waar.

Is hooggevoeligheid erfelijk?

Onderzoek wijst erop dat hooggevoeligheid een genetische component heeft. Als een van je ouders hooggevoelig is, is de kans groter dat jij het ook bent. Dat is interessant vanuit systemisch perspectief. Het betekent dat je niet alleen je hooggevoeligheid meeneemt vanuit je gezin, maar ook de manier waarop er in dat gezin met gevoeligheid werd omgegaan. Je erft de eigenschap én de context.

Wat is het verschil tussen gevoelig zijn in een relatie en hooggevoelig zijn in een relatie

Een gevoelige vrouw in een relatie kan een opmerking van haar partner vervelend vinden. Ze voelt even iets, benoemt het misschien en gaat verder.

Een hooggevoelige vrouw in een relatie voelt diezelfde opmerking in haar hele lijf. Ze verwerkt niet alleen de woorden, maar ook de toon, de blik, de timing en de sfeer eromheen. Ze legt verbanden met eerdere opmerkingen. Ze voelt aan of er meer achter zit. En ze heeft tijd nodig om al die informatie te verwerken voordat ze kan reageren.

Dat verschil is niet beter of slechter. Het is een verschil in verwerking. Het verklaart waarom je partner soms denkt dat je overdrijft, terwijl jij het gevoel hebt dat hij dingen bagatelliseert. Jullie ervaren hetzelfde moment op een fundamenteel andere manier. Geen van beiden heeft ongelijk. Jullie zenuwstelsels werken gewoon anders.

En als je partner dat verschil begrijpt, verandert de hele toon van jullie gesprekken. Hij leert dat jouw reactie niet overdreven is. Jij leert dat zijn reactie niet onverschillig is. Dat begrip alleen al kan een enorm verschil maken.

→ Lees ook:: Hoe vaak moet je elkaar zien in een relatie als je hooggevoelig bent?

Handvatten om je gevoeligheid te omarmen

Stop met sorry zeggen voor wie je bent

Elke keer dat je zegt "sorry dat ik zo gevoelig ben," bevestig je de boodschap dat er iets mis is met je. Vervang het door: "Dit is hoe ik het ervaar." Dat is een feit. Daar hoef je je niet voor te excuseren.

Zoek mensen die je herkennen

Je hooggevoeligheid voelt minder zwaar als je mensen om je heen hebt die het begrijpen. Niet om te klagen. Om te delen. Om te merken dat je niet de enige bent die de wereld zo ervaart. Veel hooggevoelige vrouwen voelen zich jarenlang de uitzondering. De enige die "zo" reageert.

Het moment dat je iemand tegenkomt die zegt "ja, dat ken ik," is het moment dat de schaamte begint af te brokkelen. Er zijn communities, begeleiders en vriendinnen die precies weten hoe het voelt om alles intenser mee te maken. Die herkenning alleen al kan een opluchting zijn die je niet verwacht had.

Kijk naar je geschiedenis met gevoeligheid

Wat leerde je als kind over je gevoelens? Waren ze welkom? Of moesten ze weg? Mocht je huilen? Mocht je boos zijn? Of werd je daarvoor gecorrigeerd? Dat antwoord vertelt je veel over waarom je nu voelt dat je "te veel" bent. Je hoeft dat niet meteen op te lossen. Het zien is al een eerste stap.

Lees je in over hooggevoeligheid

Kennis helpt om de schaamte eraf te halen. Als je begrijpt hoe je zenuwstelsel werkt, kun je het uitleggen. Aan je partner, je omgeving en aan jezelf. En elke keer dat je het uitlegt zonder je te verontschuldigen, groeit je vertrouwen in wie je bent.

Gebruik je gevoeligheid bewust

In plaats van er tegenin te vechten, kun je leren om je waarneming te gebruiken als kompas. Je hooggevoeligheid vertelt je wanneer iets goed zit en wanneer iets wringt. Die informatie is waardevol. In je relatie, in je vriendschappen, in je leven.

Conclusie

Is het slecht om gevoelig te zijn in een relatie? Nee. Is het soms moeilijk om hooggevoelig te zijn in een relatie? Ja. Maar die moeilijkheid zit niet in je hooggevoeligheid zelf. Die zit in de overtuiging dat er iets mis is met hoe je voelt.

Je hooggevoeligheid is geen last. Het werd een last toen iemand je vertelde dat je te veel was. Dat je je moest dimmen. Dat je je moest aanpassen om geliefd te zijn.

In het e-book "Als Liefde veel met je doet" neem ik je mee naar die plek. Naar het moment waarop je leerde dat je gevoelens niet oké waren. En naar wat er verandert als je die overtuiging loslaat.

Samenvatting

In deze blog heb je gelezen wat het verschil is tussen gevoelig en hooggevoelig. Je weet nu dat hooggevoeligheid een eigenschap van je zenuwstelsel is en dat er niets mis mee is. Je hebt gelezen waarom die schaamte over je gevoeligheid is aangeleerd en waar die vandaan kan komen. En je hebt handvatten gekregen om je hooggevoeligheid te omarmen in je relatie.

Over Dagmar

Dit blog is geschreven door Dagmar, systemisch begeleider en oprichter van Fierce Free. Dagmar werkt met vrouwen die zichzelf verliezen in relaties en begeleidt hen om te zien wat er speelt, zichzelf te kiezen en van daaruit gezondere relaties op te bouwen.

Volgende stap

Wil je ontdekken waar je geleerd hebt dat je "te veel" bent? In het e-book "Als Liefde veel met je doet" neem ik je mee naar die overtuiging en laat ik je zien dat het anders kan.

Ja, liefde doet veel met mij ♥ 

Download het e-book "Als Liefde veel met je doet"

Er is nooit iets mis geweest met hoe je voelt. Er was iets mis met wat je erover geleerd hebt.