Hebben hooggevoelige mensen moeite met relaties?

Gisteravond lag je weer wakker. Je partner maakte een opmerking over het eten en drie uur later voelde je die zin nog steeds. Je draaide je om in bed en dacht: waarom doet dit zo veel met me? Het was geen ruzie. Het was één zin. En toch lag je daar, met een lijf vol onrust en een hoofd dat niet stil werd.

Als je hooggevoelig bent, ken je dit. Niet af en toe. Regelmatig. Liefde voelt voor jou als een achtbaan waar je niet zelf op de rem kunt trappen. Je voelt alles intenser, dieper, langer. En dat maakt relaties soms ontzettend ingewikkeld.

Ik ben Dagmar, systemisch begeleider. Ik werk met vrouwen die zichzelf verliezen in relaties. Veel van hen zijn hooggevoelig. In mijn praktijk zie ik elke week wat hooggevoeligheid doet met de liefde. Hoe het je relatie kan verrijken. En hoe het je tegelijk in de weg kan zitten als je niet begrijpt wat er onder je gevoeligheid schuilgaat.

In deze blog leg ik je uit wat hooggevoeligheid is en hoe het je relaties beïnvloedt. Je leert welke valkuilen er zijn voor hooggevoelige vrouwen in de liefde. En ik geef je een eerste blik op wat er onder de oppervlakte speelt. Zodat je na het lezen meer begrijpt van jezelf en van hoe jij liefhebt.

Wat is hooggevoeligheid eigenlijk?

Hooggevoeligheid is geen aandoening. Het is geen diagnose. Het is een eigenschap van je zenuwstelsel. Ongeveer 20 tot 30 procent van de mensen is hooggevoelig. Dat betekent dat je zenuwstelsel prikkels dieper verwerkt dan bij de meeste mensen.

Psychologe Elaine Aron deed hier in de jaren negentig als eerste onderzoek naar. Zij beschreef vier kenmerken die samen hooggevoeligheid vormen. In het Engels heet dat DOES:

Diepgaande verwerking

Je brein verwerkt informatie grondiger. Je denkt langer na over dingen. Je weegt af, analyseert en voelt door voordat je reageert.

Overprikkeling

Doordat je alles dieper verwerkt, word je sneller overprikkeld. Na een drukke dag, een vol weekend of een intens gesprek heb je meer tijd nodig om bij te komen.

Emotionele ontvankelijkheid

Je ervaart emoties intenser. Blijdschap voelt groter. Verdriet voelt dieper. Boosheid voelt heftiger. Dit geldt voor je eigen emoties en voor de emoties van mensen om je heen.

Subtiele waarneming 

Je pikt signalen op die anderen missen. Een verandering in iemands stemtoon. Een gespannen sfeer als je een kamer binnenloopt. Een blik die net iets te lang duurt.

Dit zijn geen zwakheden. Het zijn eigenschappen van hoe je brein werkt. Het betekent dat je de wereld op een intensere manier ervaart. En dat merk je nergens zo sterk als in je relaties.

Hoe hooggevoeligheid je relaties beïnvloedt

Een relatie is de plek waar je het dichtst bij een ander mens komt. Je deelt een bed, een huis, een leven. Voor een hooggevoelige vrouw betekent dat ook: je deelt een zenuwstelsel dat continu aan staat. Je voelt de stemming van je partner als je de kamer binnenloopt. Je merkt het als er iets niet klopt, nog voordat er een woord over gezegd is. Je vangt subtiele signalen op die je partner zelf misschien niet eens bewust uitzendt.

Dat klinkt als een superkracht. En dat is het ook, soms. Je voelt feilloos aan wanneer je partner een slechte dag heeft. Je weet precies welke woorden hij nodig heeft. Je ziet het als er iets scheef zit tussen jullie.

Tegelijk is het uitputtend. Want je zenuwstelsel staat nooit uit. Ook niet als je op de bank zit. Ook niet als er "niets aan de hand is." Je scant, je voelt, je verwerkt. Onbewust, de hele dag door.

In de liefde uit zich dat op een paar manieren die je waarschijnlijk herkent:

Je neemt de emoties van je partner over

Als hij gestrest thuiskomt, voel jij die stress in je eigen lijf. Binnen vijf minuten zit jij ook in de knoop, zonder dat er iets met jou gebeurd is.

Je past je aan

Je voelt zo goed aan wat de ander nodig heeft dat je daar automatisch op inspeelt. Je schuift je eigen behoeften opzij. Eerst hij, dan jij. Keer op keer.

Je vermijdt spanning, ruzie en gedoe

Een harde toon, een zucht, een opgetrokken wenkbrauw. Het komt bij jou binnen als een dreun. Dus doe je alles om die spanning te voorkomen. Je sust, je zwicht, je laat het gaan.

Je voelt je snel afgewezen

Een korte reactie op je berichtje, een avond waarin je partner liever alleen is, een gesprek dat oppervlakkig blijft. Voor jou voelt dat als afstand. Als een teken dat er iets niet goed zit.

Dit zijn geen overdreven reacties. Dit is hoe je zenuwstelsel werkt. En als je dat niet van jezelf weet, ga je twijfelen aan jezelf. Ben ik te veel? Ben ik te gevoelig? Is er iets mis met me?

Het antwoord is nee.

→ Lees ook: Is het slecht om gevoelig te zijn in een relatie?

Mijn kijk hierop als systemisch begeleider

De meeste informatie die je online vindt over hooggevoeligheid en relaties blijft aan de oppervlakte. Je krijgt tips als: "stel grenzen," "neem tijd voor jezelf," "communiceer met je partner." Allemaal waar. En allemaal onvoldoende als je echt wilt begrijpen waarom liefde voor jou zo ingewikkeld voelt.

Ik kijk hier anders naar. Na jaren van werken met vrouwen die zichzelf verliezen in relaties, zie ik iets dat verder gaat dan hooggevoeligheid alleen.

Je hooggevoeligheid is wie je bent. Dat verandert niet. Maar wat je met die gevoeligheid doet in relaties, dat is aangeleerd. De manier waarop je jezelf wegcijfert. De manier waarop je de emoties van je partner overneemt alsof het jouw verantwoordelijkheid is. De manier waarop je een muur optrekt als je je niet begrepen voelt. Dat leerde je ergens.

En dat "ergens" is bijna altijd je gezin van herkomst. Het gezin waar je opgroeide. De plek waar je voor het eerst leerde wat liefde is, hoe je je moet gedragen om erbij te horen en wat er gebeurt als je voor jezelf kiest.

Daar gaat deze blog ook over. Over de laag onder je hooggevoeligheid.

Waarom ik dit zo zie

Je hooggevoelige zenuwstelsel zorgde ervoor dat je als kind alles intens hebt ervaren. Elke stemverheffing. Elke sfeerverandering. Elk moment waarop de spanning in huis steeg. Jij voelde dat. En je deed er iets mee.

Misschien leerde je om lief te zijn, zodat mama niet verdrietig was. Misschien leerde je om stil te zijn, zodat papa niet boos werd. Misschien leerde je om altijd te helpen, zodat er geen ruzie kwam. Je ontwikkelde een manier om met die intense prikkels om te gaan. En die manier nam je mee naar je volwassen relaties.

Dat is waar het ingewikkeld wordt. Want wat ooit een manier was om jezelf veilig te houden, zit je nu in de weg. Je cijfert jezelf weg bij je partner op dezelfde manier waarop je dat thuis deed. Je probeert zijn emoties op te lossen zoals je dat deed bij je ouders. Je trekt een muur op als het te dichtbij komt, omdat dichtbij ooit onveilig was.

Je hooggevoeligheid versterkt dit. Je voelt álles. En dus reageer je sneller, intenser, automatischer vanuit die oude manier. Dat is logisch. Dit is ook de reden waarom " handige tips alleen voor jou niet genoeg zijn.

Hebben hooggevoelige vrouwen echt meer moeite met relaties?

Ja en nee. Hooggevoelige vrouwen hebben niet per definitie "slechtere" relaties. Maar ze ervaren relaties intenser. Onderzoek van Elaine Aron laat zien dat hooggevoelige mensen in relaties vaker het gevoel hebben vast te zitten of dat er iets ontbreekt. Dat komt niet doordat hun relaties slechter zijn. Het komt doordat ze meer voelen en meer nodig hebben om zich echt verbonden te voelen.

Hooggevoelige vrouwen willen diepgang. Oppervlakkige gesprekken over het weer of de boodschappen geven hen het gevoel dat er een muur van glas tussen hen en hun partner zit. Ze willen gezien worden. Ze willen weten wat hun partner echt voelt. En als dat uitblijft, kan er een gevoel van eenzaamheid ontstaan, midden in de relatie.

Dat gevoel van eenzaamheid is een van de grootste pijnpunten die ik tegenkom bij hooggevoelige vrouwen. Je zit naast je partner op de bank, en toch voel je je alleen. Niet omdat hij er niet is. Wel omdat de verbinding ontbreekt die jij zo hard nodig hebt.

Wat zijn de valkuilen in de liefde als hooggevoelige vrouw?

In mijn werk zie ik vier manieren waarop vrouwen zichzelf verliezen in relaties. Deze vier manieren komen extra sterk voor bij hooggevoelige vrouwen, omdat hun zenuwstelsel alles versterkt.

Wegcijferen

Je voelt precies aan wat je partner nodig heeft. En je geeft het. Steeds opnieuw. Je past je aan, je schikt, je zorgt. Tot je op een dag wakker wordt en merkt dat je niet meer weet wat jij eigenlijk wilt. Je bent zo bezig geweest met de ander dat je jezelf bent kwijtgeraakt.

Wegcijferen voelt in het begin als liefde. Je doet het graag. Je merkt hoe fijn het voor je partner is als jij meegaat in zijn plannen, zijn behoeften aanvoelt en daar op inspeelt. Maar op de lange termijn verdwijnt de balans. Je geeft meer dan je terugkrijgt. En het lastige is: je partner vraagt er vaak niet eens om. Jij doet het automatisch. Omdat je het altijd zo gedaan hebt.

Als hooggevoelige vrouw ben je hier extra vatbaar voor. Je voelsprieten staan altijd aan. Je leest de behoeften van de ander voordat hij ze zelf herkent. En je springt erop in, zonder erbij stil te staan wat het jou kost. Op een gegeven moment herken je jezelf niet meer in je eigen relatie. Je weet precies hoe je partner zijn koffie drinkt, waar hij van droomt en wat hem dwars zit. Maar als iemand vraagt: en jij, wat wil jij? Dan is het stil.

Redden

Als hooggevoelige vrouw voel je de pijn van je partner alsof het jouw pijn is. En dus wil je het oplossen. Je springt in de bres. Je neemt zijn zorgen over. Je probeert te fixen, te troosten, te helpen. Niet omdat hij erom vraagt. Omdat jij het niet verdraagt om hem zo te zien.

Je neemt iets op je dat niet van jou is. Zijn emoties zijn zijn verantwoordelijkheid. Maar jouw zenuwstelsel maakt dat onderscheid niet. Het voelt alsof je moet ingrijpen. En dus doe je dat, keer op keer. Je maakt zijn afspraak. Je lost zijn probleem op. Je sust zijn boosheid. Je wordt de stille motor achter zijn leven.

 En ondertussen groeit er iets in jou. Een gevoel dat je er alleen voor staat. Dat niemand jou redt. Dat jij altijd degene bent die geeft en dat niemand vraagt hoe het met jou gaat. Dat gevoel klopt, want je hebt het zo ingericht. Je hebt de rol van redder op je genomen en iedereen heeft zich daaraan aangepast. Inclusief je partner.

Muur optrekken

Er komt een moment waarop het te veel wordt. Je hebt te lang te veel gevoeld, te veel gegeven, te weinig terug gekregen. En dan klap je dicht. Je trekt je terug. Je sluit je af. Van de buitenkant lijkt het alsof je boos bent of ongeïnteresseerd. Van de binnenkant bescherm je jezelf.

Deze muur voelt veilig. Maar hij houdt ook de liefde buiten. Je partner weet niet meer hoe hij bij je kan komen. En jij weet niet meer hoe je de muur af kunt breken.

→ Lees ook: Waarom ben ik zo gevoelig voor ruzie in mijn relatie?

Overafhankelijk worden

Je gevoeligheid maakt dat je de verbinding met je partner heel sterk voelt. Dat is prachtig. Maar het kan ook omslaan. Als je je veiligheid, je geluk en je gevoel van eigenwaarde volledig koppelt aan hoe de relatie gaat, word je afhankelijk. Zijn humeur bepaalt jouw dag. Zijn goedkeuring bepaalt hoe jij je voelt over jezelf.

Dit werkt als een onzichtbare ketting. Op goede dagen voel je je geweldig, omdat hij lief is en jullie verbonden zijn. Op dagen dat hij afwezig is, stil of geïrriteerd, val je in een gat. Je gaat harder je best doen. Je past je nog meer aan. Je zoekt bevestiging in zijn woorden, zijn blikken, zijn gedrag. En als die bevestiging uitblijft, twijfel je aan jezelf. En aan de relatie.

Dit is geen zwakte en geen gebrek aan zelfstandigheid. Het is iets dat je ergens geleerd hebt. Ergens leerde je dat je de ander nodig had om je oké te voelen. En dat neem je mee.

Hooggevoelig in een relatie: hoe verschilt dat van niet-hooggevoelig?

Het grootste verschil zit in de intensiteit. Waar een niet-hooggevoelige partner een opmerking kan laten glijden, verwerkt jouw brein diezelfde opmerking uren later nog. Waar je partner na een drukke dag gewoon op de bank kan ploffen en ontspannen, heb jij misschien een uur stilte nodig voordat je weer iets kunt zeggen.

Dat verschil in verwerking leidt tot misverstanden. Je partner zegt: "Het was toch niet zo erg?" En jij denkt: voor jou niet. Voor mij voelde het als een klap. Dat verschil is niet goed of fout. Het is een verschil in hoe jullie zenuwstelsels werken. En hoe beter je dat allebei begrijpt, hoe minder misverstanden er ontstaan.

Het verschil zit ook in wat je nodig hebt. Hooggevoelige vrouwen hebben meer behoefte aan diepgang in gesprekken, aan stilte en rust om bij te komen, aan voorspelbaarheid in de relatie en aan het gevoel echt gezien te worden. Dat zijn geen buitensporige wensen. Dat is hoe je in elkaar zit.

Een ander verschil dat je misschien herkent: je partner kan een ruzie of meningsverschil afsluiten en verder gaan met zijn dag. Jij niet. Jouw zenuwstelsel blijft verwerken. De woorden hangen nog in je hoofd, het gevoel zit nog in je lijf. Je hebt tijd nodig om die ervaring te laten landen. En als je partner dat niet begrijpt, kan hij denken dat je zeurt of drammerig bent. Terwijl je zenuwstelsel simpelweg meer tijd nodig heeft.

Dit verschil wordt extra lastig als je partner zegt dat je het los moet laten. Die woorden komen meestal goed bedoeld. Maar voor jou voelen ze als een ontkenning van wat je voelt. Je kunt het niet zomaar loslaten. Je kunt wel leren om je partner uit te leggen wat je nodig hebt in die momenten. En dat begint met het begrijpen van je eigen zenuwstelsel.

Veelgestelde vragen over hooggevoeligheid en relaties

Ben ik te gevoelig voor een relatie?

 Nee. Je gevoeligheid maakt je niet ongeschikt voor de liefde. Het betekent dat je andere dingen nodig hebt. Meer rust, meer diepgang, meer begrip. Dat is geen te veel. Dat is wie je bent.

Moet mijn partner ook hooggevoelig zijn?

Nee, dat hoeft niet. Relaties tussen een hooggevoelige en een niet-hooggevoelige partner kunnen heel goed werken. Het vraagt wel dat jullie allebei bereid zijn om elkaars wereld te begrijpen. Hoe dat er in de praktijk uitziet, daar gaat een andere blog in deze reeks over.

Komt dit alleen bij vrouwen voor?

Hooggevoeligheid komt bij alle geslachten even vaak voor. In deze blog richt ik me op vrouwen, omdat dat de vrouwen zijn die ik in mijn praktijk begeleid. Mannen herkennen zich vaak net zo goed in wat ik beschrijf.

Hoe weet ik of ik hooggevoelig ben?

Elaine Aron ontwikkelde een zelftest die je online kunt invullen. Let op: hooggevoeligheid is geen diagnose. Je herkent het aan de vier kenmerken die ik eerder noemde. Je verwerkt dieper, je wordt sneller overprikkeld, je voelt emoties intenser en je vangt subtiele signalen op.

Is hooggevoeligheid hetzelfde als gevoelig zijn?

 Nee. Iedereen is gevoelig, in meer of mindere mate. Hooggevoeligheid is een specifieke eigenschap van je zenuwstelsel. Het gaat over hoe je brein informatie verwerkt. Niet over of je snel huilt of snel wat voelt.

→ Lees ook: Is het slecht om gevoelig te zijn in een relatie?

Kan hooggevoeligheid mijn relatie in de weg zitten?

Je hooggevoeligheid zelf niet. Maar de manier waarop je ermee omgaat, kan dat wel. Als je jezelf wegcijfert, je partner probeert te redden, je afsluit of afhankelijk wordt, dan ontstaan er problemen in je relatie. En die manieren van omgaan met je gevoeligheid zijn aangeleerd. Dat betekent dat je ze kunt leren herkennen. En daar begint alles mee.

Handvatten voor hooggevoelige vrouwen in relaties

Leer je zenuwstelsel kennen

Weet wanneer je overprikkeld bent. Herken de signalen in je lijf: spanning in je schouders, een onrustig gevoel in je buik, het gevoel dat je weg wilt. Dat zijn geen emoties die je moet onderdrukken. Het zijn signalen dat je iets nodig hebt.

Ga eens een week lang aan het eind van de dag bij jezelf na: wanneer voelde ik spanning? Wat was er op dat moment aan de hand? Je zult verbaasd zijn over hoe vaak je over je eigen grens gaat zonder dat je het doorhebt.

Benoem wat je voelt tegen je partner

Niet pas als het escaleert. Op het moment dat je het merkt. "Ik voel spanning en ik weet nog niet waar het vandaan komt. Ik heb even tijd nodig." Dat is geen aanstellerij. Dat is jezelf serieus nemen. De meeste hooggevoelige vrouwen wachten te lang met benoemen wat er speelt. Ze hopen dat het vanzelf weggaat. Of ze zijn bang dat hun partner het overdreven vindt. Maar hoe langer je wacht, hoe groter de lading wordt.

Onderzoek waar je automatische reacties vandaan komen

De volgende keer dat je jezelf betrapt op wegcijferen, op redden, op dichtklappen of op afhankelijkheid, stel jezelf de vraag: wanneer deed ik dit voor het eerst? Niet om het te analyseren. Om het te zien. Die ene vraag kan meer in beweging zetten dan je denkt.

Praat met iemand die het herkent

Hooggevoeligheid kan eenzaam voelen, zeker als je partner het niet helemaal begrijpt. Zoek contact met andere vrouwen die dit herkennen. In een community, bij een begeleider of via een goede vriendin.

→ Lees ook: Hoe ga je om met een hooggevoelige vriend?

Lees je in

Hoe meer je begrijpt van je eigen hooggevoeligheid en van wat er onder de oppervlakte speelt, hoe beter je jezelf kunt begeleiden in je relaties.

Conclusie

Hooggevoelige vrouwen hebben geen moeite met relaties omdat er iets mis is met hen. Ze ervaren relaties intenser. Ze voelen meer, geven meer, verwerken meer. En als je niet weet hoe je daarmee om kunt gaan, verlies je jezelf in de liefde.

De tips die je overal online vindt ("stel grenzen," "neem rust") zijn een begin. Maar ze gaan voorbij aan de vraag die eronder zit: waar heb je geleerd om jezelf te verliezen? Die vraag beantwoorden is de eerste stap naar een relatie waarin je jezelf niet meer verliest.

Ik heb het e-book "Als Liefde veel met je doet" geschreven voor hooggevoelige vrouwen die deze stap willen zetten. Daarin neem ik je mee in wat hooggevoeligheid doet met de liefde, welke manieren van jezelf verliezen je herkent en hoe je eerste stappen zet om jezelf terug te vinden. Zonder wollige theorie met verhalen die je herkent.

Samenvatting

In deze blog heb je gelezen wat hooggevoeligheid is en hoe je zenuwstelsel werkt. Je kent nu de vier kenmerken van hooggevoeligheid (diepgaande verwerking, overprikkeling, emotionele ontvankelijkheid en subtiele waarneming). Je weet hoe deze eigenschappen je relaties beïnvloeden en waar de grootste valkuilen zitten.

Je hebt kennisgemaakt met de vier manieren waarop vrouwen zichzelf verliezen in relaties: wegcijferen, redden, muur optrekken en overafhankelijk worden. En je hebt gelezen dat deze manieren aangeleerd zijn, vaak in je gezin van herkomst.

Over Dagmar

Dit blog is geschreven door Dagmar, systemisch begeleider en oprichter van Fierce Free. Dagmar werkt met vrouwen die zichzelf verliezen in relaties en begeleidt hen om te zien wat er speelt, zichzelf te kiezen en van daaruit gezonde relaties op te bouwen.

Volgende stap

Wil je meer begrijpen over wat hooggevoeligheid doet met jouw manier van liefhebben? In het e-book "Als Liefde veel met je doet" neem ik je mee in de diepere lagen onder je hooggevoeligheid. Zodat je snapt waarom je doet wat je doet en hoe je daar verandering in brengt.

Ja, liefde doet veel met mij ♥ 

Download het e-book "Als Liefde veel met je doet"

Soms verandert je relatie niet omdat je iets nieuws leert. Het verandert omdat je eindelijk ziet wat er al die tijd speelde. - Dagmar Halfhide