Waarom werkt een relatie soms niet als je hooggevoelig bent?

Je hebt er alles aan gedaan. Gepraat, geluisterd, aangepast, geprobeerd. Je hebt boeken gelezen over communicatie, tips uitgeprobeerd, jezelf voorgehouden dat het beter zou worden. En toch zit je hier. Met het gevoel dat jullie steeds verder uit elkaar drijven. Met de vraag die je al maanden met je meedraagt: werkt dit nog wel?

Die vraag stellen is moedig, want het antwoord is niet altijd wat je  had gehoopt.

Ik ben Dagmar, systemisch begeleider. Ik werk met vrouwen die zichzelf verliezen in relaties. In mijn praktijk begeleid ik vrouwen die worstelen met de vraag of hun relatie nog toekomst heeft. In deze blog kijk ik eerlijk naar waarom relaties soms niet werken. Niet alleen vanuit hooggevoeligheid. Vanuit alles wat meespeelt. Zodat je een eerlijker beeld krijgt van wat er aan de hand is.

Relatieproblemen gaan niet altijd over hooggevoeligheid

Dit is het eerste wat ik wil zeggen. Want als je hooggevoelig bent en je googlet "relatieproblemen," dan kom je terecht bij artikelen die alles terugvoeren naar je gevoeligheid. Alsof jouw zenuwstelsel de oorzaak is van elk probleem in je relatie.

Dat klopt niet. Relaties eindigen of lopen vast om allerlei redenen die niets met hooggevoeligheid te maken hebben. Onbegrip. Communicatieproblemen. Niet naar elkaar luisteren. Niet willen uitpraten. De aanval kiezen in een gesprek. Weglopen als het moeilijk wordt. De ander belachelijk maken. Vreemdgaan.

Verschillende waarden die na verloop van tijd steeds duidelijker worden. Soms was de koek gewoon op. Soms groeien twee mensen uit elkaar zonder dat er een schuldige is. Soms verandert een van beiden en past de ander niet meer bij wie je geworden bent.

Het is belangrijk om dat te erkennen. Want als je alles toeschrijft aan je hooggevoeligheid, neem je de verantwoordelijkheid voor iets wat niet alleen van jou is. Een relatie is van twee mensen. En als die relatie niet werkt, is de oorzaak zelden bij één persoon te vinden. Nog minder bij één eigenschap van één persoon.

Wanneer hooggevoeligheid wel meespeelt

Dat gezegd hebbende: je hooggevoeligheid speelt wel een rol in hoe je relatieproblemen ervaart en hoe je ermee omgaat. Op een paar manieren.

Je pikt signalen op die je partner niet ziet

Je voelt spanning voordat die uitgesproken is. Je merkt het als je partner zich terugtrekt, als er iets in de sfeer verandert, als hij iets niet zegt wat hij denkt. Dat is je hooggevoelige zenuwstelsel dat informatie verwerkt die anderen missen.

Op zich is dat een kracht. Je ziet dingen aankomen. Maar het kan ook slopend zijn. Want je reageert op signalen die je partner niet bewust uitzendt. En als je hem confronteert met iets dat hij zelf niet herkent, kan dat leiden tot misverstanden. "Ik merk dat je geïrriteerd bent." "Ik? Nee hoor." En jij weet zeker dat je het goed voelt. Maar hij ziet het niet. Dat verschil in waarneming kan een bron van frustratie worden voor jullie allebei.

Je vermijdt het moeilijke gesprek

Spanning voelt voor jou als een bedreiging. En dus doe je er alles aan om spanning te voorkomen. Je slikt dingen in. Je laat het gaan. Je houdt de lieve vrede. Op korte termijn houdt dat de relatie draaiende.

Op lange termijn ondermijnt het de verbinding. Want alles wat je niet uitspreekt, verdwijnt niet. Het groeit. Tot het op een onverwacht moment naar buiten komt. Of tot je op een dag merkt dat je niets meer voelt voor je partner, omdat je jezelf al zo lang hebt stilgehouden dat je de verbinding bent kwijtgeraakt.

→ Lees ook: Waarom ben ik zo gevoelig voor ruzie in mijn relatie?

Je blijft te lang in een relatie die niet goed voor je is

Hooggevoelige vrouwen verbreken een relatie minder snel dan niet-hooggevoelige vrouwen. Dat komt doordat je de emotionele gevolgen van een breuk intenser voelt. De pijn, het verdriet, het verlies. Het idee alleen al dat je hem verdriet doet door weg te gaan, kan je maandenlang tegenhouden.

Je zenuwstelsel weet wat er komt als je die stap zet. En dus stel je het uit. Je geeft het nog een kans. En nog een. En nog een. Tot je zo lang bent gebleven dat vertrekken bijna onmogelijk voelt.

Ik zie dit regelmatig in mijn praktijk. Vrouwen die al jaren weten dat hun relatie niet meer werkt, maar die blijven omdat het alternatief nog pijnlijker voelt. Ze zeggen: "Ik weet dat het niet goed is. Maar ik kan niet weg." Dat is je zenuwstelsel dat je beschermt tegen een pijn die het al voelt aankomen. En het is soms ook een overtuiging die je ergens hebt geleerd: dat je moet volhouden. Dat opgeven geen optie is. Dat jij degene bent die de relatie moet laten werken.

Je neemt te veel verantwoordelijkheid voor de relatie

Als hooggevoelige vrouw ben je gewend om af te stemmen op de ander. Je voelt wat je partner nodig heeft en je geeft het. Je bent de emotionele motor van de relatie. Jij plant de gesprekken. Jij benoemt wat er speelt. Jij zoekt naar oplossingen. Jij leest de boeken over relaties. Jij stelt de vragen. Jij houdt de verbinding in de gaten.

En op een gegeven moment merk je dat je het alleen doet. Dat je partner achterover leunt. Niet uit onwil. Omdat jij alles al oppakt voordat hij de kans krijgt om het zelf te doen. Hij hoeft niet na te denken over de relatie, want jij doet dat al.

Hij hoeft niet te vragen hoe het met je gaat, want jij vertelt het al voordat hij de vraag stelt. De rollen zijn verdeeld. Jij bent de bewaker van de relatie. Hij is de passagier.

Die onevenwichtigheid is een van de grootste redenen waarom relaties van hooggevoelige vrouwen vastlopen. Je geeft tot je niets meer hebt. En dan wil je partner ineens helpen, maar het is al te laat. Je bent al te ver heen over je grens heen gegaan. Je voelt niets meer dan leegte.

Mijn systemische kijk hierop

De redenen die ik net beschreef, gaan over hoe hooggevoeligheid samenwerkt met relatieproblemen. Maar er zit nog iets onder.

In mijn werk met vrouwen zie ik dat relatieproblemen zelden alleen over deze relatie gaan. Vaak speel je in je relatie iets na dat al veel langer speelt. Een manier van omgaan met liefde die je leerde in je gezin van herkomst. Een overtuiging over wat jij waard bent in een relatie.

 Een angst voor verlating die niet uit deze relatie komt, maar uit een veel eerdere ervaring. En die oude ervaringen kleuren alles: hoe je reageert op spanning, hoe je omgaat met afwijzing, hoeveel je bereid bent op te geven om de liefde te behouden.

Je hooggevoelige zenuwstelsel versterkt dat. Je voelt de echo van het verleden in het heden. En je reageert erop alsof het nu is. Dat maakt dat je soms heftiger reageert dan de situatie vraagt. Of dat je juist minder reageert dan je zou willen, omdat je hebt geleerd om jezelf stil te houden.

Dit is een tipje van de sluier. In het e-book "Als Liefde veel met je doet" neem ik je mee naar die laag. Naar de plek waar je leerde hoe liefde voelt en hoe relaties werken. Zodat je kunt onderscheiden wat van nu is en wat van toen. Hier wil ik je één ding meegeven: als je relatie niet werkt, is dat niet per definitie jouw schuld. En het is niet per definitie de schuld van je hooggevoeligheid.

Veelgestelde vragen

Hoe weet ik of mijn relatie nog toekomst heeft?

Stel jezelf twee vragen. Ten eerste: zijn jullie allebei bereid om eerlijk naar jezelf en naar de relatie te kijken? Ten tweede: voel je je veilig genoeg bij je partner om te zeggen wat je echt voelt? Als het antwoord op beide vragen ja is, dan is er iets om mee te werken. Als een van beide antwoorden nee is, is dat een signaal om serieus te nemen.

Is het normaal dat ik twijfel over mijn relatie?

Ja. Hooggevoelige vrouwen twijfelen vaker over hun relatie dan niet-hooggevoelige vrouwen. Dat komt doordat ze meer reflecteren, meer voelen en meer nuance zien. Twijfel is niet hetzelfde als "het is voorbij." Twijfel kan ook betekenen: er is iets wat ik nog niet begrijp. De vraag is of je twijfel gaat over deze relatie of over iets ouders.

→ Lees ook: Hebben hooggevoelige mensen moeite met relaties?

Wanneer is het oké om een relatie te verbreken?

Die vraag kan ik niet voor je beantwoorden. Wat ik je wel kan meegeven: een relatie verbreken is geen falen. Soms is het de eerlijkste keuze die je kunt maken. Voor jezelf en voor je partner. Als je merkt dat je jezelf al jaren verliest in de relatie, als je je niet veilig voelt, als je partner niet bereid is om mee te bewegen, dan is stoppen soms de moedigste stap.

Wat als ik bang ben om alleen te zijn?

Die angst is begrijpelijk. Je zenuwstelsel voelt de pijn van verlies intenser. Maar angst voor alleen zijn is geen reden om te blijven in een relatie die je niet goed doet. Die angst verdient het om onderzocht te worden. Waar komt hij vandaan? Wat ben je bang om te verliezen? In het e-book "Als Liefde veel met je doet" ga ik hier dieper op in.

Hoe gaat een hooggevoelige vrouw om met relatieproblemen in vergelijking met een niet-hooggevoelige vrouw?

Een niet-hooggevoelige vrouw die relatieproblemen heeft, kan die problemen vaak parkeren. Ze denkt erover na, bespreekt het met een vriendin en neemt een beslissing. Het proces is lrechtlijnig: probleem, analyse, actie. Niet bij iedere vrouw, want je kkunt niet iedereen over een kam scherem. Maar dit helpt wel om het verschil duidelijk te maken.

Voor jou werkt dat anders. Je voelt de relatieproblemen in je hele lijf. Je analyseert niet alleen met je hoofd, je verwerkt met je zenuwstelsel. Je draait het probleem om en om. Je voelt alle mogelijke uitkomsten alvast.

De pijn van blijven én de pijn van gaan. Je stelt je voor hoe het gesprek zal verlopen. Je voelt alvast zijn teleurstelling, zijn boosheid, zijn verdriet. En dat alles terwijl er nog niets gebeurd is.

Dat maakt het moeilijker om een beslissing te nemen. Niet omdat je niet weet wat je wilt. Omdat je alles al voelt voordat het gebeurt.

Die diepe verwerking kan je vertragen. Het kan maanden duren voordat je een stap zet die een ander in weken neemt. Maar het kan je ook helpen. Want als je uiteindelijk een beslissing neemt, is die doordacht. Doorvoeld. En stevig. Je hebt het van alle kanten bekeken. Je hebt alle emoties al doorleefd. En als je dan kiest, kies je met je hele wezen.

→ Lees ook: Hoe ga je om met een hooggevoelige vriend?

Handvatten als je relatie vastloopt

1. Kijk eerlijk naar wat van jou is en wat van jullie samen

Niet alles wat er mis gaat in je relatie, is jouw verantwoordelijkheid. En niet alles komt door je hooggevoeligheid. Probeer te onderscheiden: welke problemen gaan over hoe ik me gedraag? Welke problemen gaan over hoe wij samen functioneren? En welke problemen gaan over hoe mijn partner zich gedraagt? Dat onderscheid is de eerste stap naar eerlijkheid.

2. Benoem wat je voelt tegen je partner

Niet als je al over je grens bent. Op het moment dat je het merkt. "Ik merk dat we de laatste tijd langs elkaar heen leven. Dat maakt me verdrietig. Ik wil er graag over praten." Die ene opening kan het verschil maken tussen vastlopen en in beweging komen. En als hij niet reageert op die opening? Als hij het afwimpelt of bagatelliseert? Dan weet je ook iets. Dan weet je dat je het niet alleen kunt oplossen.

3. Vraag jezelf af: ben ik aan het blijven uit liefde of uit angst?

Dit is een eerlijke vraag. En het antwoord kan pijnlijk zijn. Als je blijft omdat je bang bent voor de pijn van het vertrek, voor het alleen zijn, voor zijn reactie, voor wat de omgeving ervan vindt, dan blijf je om de verkeerde reden. Als je blijft omdat je gelooft dat jullie er samen uit kunnen komen en je partner datzelfde gelooft, dan is er hoop.

4. Zoek hulp als je er samen niet uitkomt

Een buitenstaander kan dingen zien die jullie niet meer zien. Een relatietherapeut, een begeleider, iemand die jullie helpt om het gesprek te voeren dat jullie zelf niet meer kunnen voeren. Dat is geen zwakte. Dat is een volwassen keuze.

5. Geef jezelf toestemming om te kiezen

Wat je ook kiest, kiezen voor jezelf is geen egoïsme. Het is de basis voor elke gezonde relatie. Ook als dat betekent dat je kiest om te gaan.

Conclusie

Soms werkt een relatie niet. Dat kan aan honderd dingen liggen. Aan communicatieproblemen, aan onbegrip, aan het feit dat jullie uit elkaar gegroeid zijn. Je hooggevoeligheid kan daarin een rol spelen: je pikt meer op, je vermijdt spanning, je blijft te lang, je neemt te veel verantwoordelijkheid. Maar je hooggevoeligheid is zelden de enige oorzaak.

Onder de relatieproblemen zit soms iets dat ouder is dan deze relatie. Een manier van omgaan met liefde die je al lang met je meedraagt. Die diepere laag onderzoeken is de moedigste stap die je kunt zetten.

In het e-book "Als Liefde veel met je doet" neem ik je mee naar die laag. Zodat je kunt onderscheiden wat van nu is en wat je meeneemt vanuit het verleden.

Samenvatting

In deze blog heb je gelezen waarom relaties soms niet werken en dat dit lang niet altijd met hooggevoeligheid te maken heeft. Je kent nu de manieren waarop je hooggevoeligheid wél meespeelt bij relatieproblemen. Je hebt gelezen dat er soms iets onder de oppervlakte zit dat ouder is dan deze relatie. En je hebt handvatten gekregen om eerlijk te kijken naar wat er aan de hand is.

Over Dagmar

Dit blog is geschreven door Dagmar, systemisch begeleider en oprichter van Fierce Free. Dagmar werkt met vrouwen die zichzelf verliezen in relaties en begeleidt hen om te zien wat er speelt, zichzelf te kiezen en van daaruit gezondere relaties op te bouwen.

Volgende stap

Wil je ontdekken wat er onder je relatieproblemen zit? In het e-book "Als Liefde veel met je doet" neem ik je mee voorbij de oppervlakte. Zodat je begrijpt waarom je doet wat je doet in de liefde.

Ja, liefde doet veel met mij ♥ 

Download het e-book "Als Liefde veel met je doet"

De eerlijkste vraag die je jezelf kunt stellen is niet "werkt deze relatie nog." maar: "verlies ik mezelf om deze relatie te laten werken." - Dagmar Halfhide