Jezelf verliezen in relaties

Waarom je ongemerkt een marionet werd

Je past je vaak aan en je houdt rekening met anderen. Je zegt ja, omdat je geen nee wilt zeggen, want je weet dat je daarmee de ander teleurstelt. Je zorgt dat de ander zich goed voelt, ook als jij wat jij graag wilt daarvoor moet wegstoppen.

Je weet ergens vaag, wel dat dit niet is wei je bent.

Misschien vraag je je al jaren af hoe dit zo ver gekomen is. Hoe je zo bent geworden. Iemand die zichzelf aanpast, opoffert, wegstopt om te zorgen dat de relatie blijft bestaan.

Mijn naan is Dagmar Halfhide en werk als systemisch begeleider met vrouwen die precies dit herkennen. En wat ik steeds opnieuw zie, is dat jezelf verliezen in een relatie bijna nooit bewust. Het sluipt eri heel langzaam in, zonder dat jij dat doorhebt. En dit is een proces van jaren. 

In deze blog laat ik je zien wat hieronder zit. Wat jezelf verliezen is, hoe het eruitziet, en waarom je hier niet zomaar omheen kon.

Waarom zoveel vrouwen zichzelf verliezen in relaties

Jezelf verliezen in een relatie klinkt dramatisch, maar voor de meeste vrouwen begint het heel gewoon, met kleine dingen.

Je geeft toe tijdens een meningsverschil omdat je geen ruzie wil. Je schuift je eigen plannen aan de kant, omdat de je partner, ouders of vrienden je nodig hebben. Je holt je gevoel voorbij, zodat je de ander niet hoeft teleur te stellen.

Op zichzelf lijkt dat niet zo erg. Maar als dit jaren doorgaat, ben je op een gegeven moment niet meer jezelf. Je bent degene die de ander tevreden houdt. Degene die aanpast, zorgt, oplost, lasten en verantwoordelijkheid draagt van anderen.

En het vervelende is dat je vaak niet eens wist dat dit alles gebeurde.

Dat is precies waarom zoveel vrouwen pas wakker schrikken. als er iets gebeurt in hun leven. Soms door een relatiebreuk. Soms door uitputting of burn-out. Soms gewoon door onverklaarbaar verdriet, boosheid of je erg alleen voelen. Soms op een moment dat je alleen bent en je jezelf afvraagt wie je eigenlijk bent.

Jezelf verliezen is een oud antwoord

Dit is het eerste wat ik wil dat je weet.

Jezelf verliezen in relaties is geen fout in je karakter ofzo. Het is ook niet gewoon hoe jij bent. Het is geen teken dat je te lief, niet sterk of niet slim genoeg bent. Het is een antwoord dat je ooit hebt geleerd, toen dat de veiligste keuze was voor jou.

Als systemisch begeleider kijk ik altijd naar wat er achter gedrag zit. En bijna altijd ligt de oorsprong van jezelf verliezen niet in je huidige relatie. Die ligt eerder. In het gezin waarin je bent opgegroeid. In hoe jij als kind leerde dat liefde voorwaardelijk was. Dat je er alleen bij hoorde als je je aanpaste, zorgde of onzichtbaar maakte.

Je hebt als kind geleerd hoe relaties werken. En dat patroon neem je mee naar elke volgende relatie.


"Je bent geen marionet geworden omdat je dat wilde. Je bent een marionet geworden omdat de touwtjes er al vroeg aan zaten."


Wat er onder jezelf verliezen zit

Jezelf verliezen in relaties heeft niet maar één gezicht. Het laat zich op verschillende manieren zien. In mijn werk onderscheid ik vier manieren die steeds terugkomen.

Wegcijferen

Je zet je eigen behoeften bijna altijd opzij Je past je aan, zegt vaak ja als je nee bedoelt, en voelt je schuldig als je voor jezelf kiest.

Wegcijferen voelt voor veel vrouwen als iets nobels, als iets goeds, als liefde. Als loyaliteit. Maar het is een patroon waarbij jij verdwijnt en de ander blijft.

Herken je dat je pas achteraf merkt dat je over je eigen grens bent gegaan? Dat je automatisch de sfeer goed houdt, ook als jij degene bent die pijn heeft? Dat je je gevoelens niet uit, omdat de timing voor de ander niet goed uitkomt?

Dit is wegcijferen. En het begint bijna altijd met een overtuiging die je vroeg hebt meegekregen: dat jouw behoeften minder tellen dan die van een ander.

Redden

Je voelt je verantwoordelijk voor hoe anderen zich voelen. Als iemand ongelukkig is, is het aan jou om dat op te lossen. Je kunt niet zomaar toekijken. Je moet ingrijpen, regelen, zorgen. Gevraagd en ongevraagd. Je schiert gewoon in die redstand.

Dit patroon wordt ook wel de reddersrol genoemd. Je trekt de last van anderen naar je toe, ook als die last niet van jou is. Ook als je door het redden over je eigen grenzen heen gaat.

Het gevaarlijke aan dit patroon is dat het er liefdevol uitziet. Je helpt toch? Je zorgt toch voor anderen? Maar eronder zit bijna altijd een gevoel van onveiligheid. Zolang jij alles onder controle houdt, kan er niets misgaan.

Totdat je uitgeput raakt. Totdat je merkt dat jij altijd geeft en de ander altijd ontvangt. Totdat je beseft dat jij je eigen leven hebt stilgezet om het leven van een ander draaiende te houden.

Een muur optrekken en emotioneel afstand nemen

Niet iedereen verliest zichzelf door te veel te geven. Sommige vrouwen verliezen zichzelf door zich af te sluiten.

Je trekt je terug. Je haakt af als het gesprek emotioneel gezien te diep gaat. Je maakt grappen als iets te dichtbij kom. je loopt weg uit een gesprek dat pijnlijk voor je is.

Een muur optrekken is ook een vorm van jezelf verliezen. Alleen dan de andere kant op. Je bent er wel fysiek, maar je bent niet echt aanwezig. Je beschermt jezelf zo goed dat je ook de verbinding verliest.

En dat is eenzaam. Want je staat naast je relatie in plaats van erin.

Overafhankelijk zijn

Je hebt de bevestiging van de ander nodig om je goed te voelen. Als hij of zij minder aandacht aan jou geeft, raakt je wereld uit balans. Je past jezelf aan om de ander te behouden. Je klampt je bij wijze van spreken vast aan de ander.

Overafhankelijkheid is een stille vorm van jezelf verliezen. Je wordt kleiner. Je laat dingen door de vingers glippen die je eigenlijk niet wil laten wegglippen. Je zegt minder, vraagt minder, neemt minder ruimte in, uit angst om de ander te verliezen.

Terwijl je dit niet wil. Maar je weet ook niet hoe je het anders moet doen, want alleen zijn voelt erger dan de ander kwijtraken.

Waarom je ongemerkt een marionet werd

Hier is het antwoord dat de meeste vrouwen niet verwachten.

Jezelf verliezen in relaties heeft bijna nooit te maken met de relatie zelf. Het heeft te maken met wat je al lang voor die relatie hebt geleerd.

In een familiesysteem leer je vroeg hoe je erbij hoort. Welk gedrag geaccepteerd wordt. Wat je moet doen om liefde te krijgen, erbij te horen of veilig te zijn. Die lessen sla je op in je lijf. In je reflexen. In hoe je reageert als er spanning is. of dreigt te komen.

Voor sommige vrouwen betekende dat, zorg dat je geen ruimte inneemt. Voor anderen, wordt degene die alles oplost. Voor weer anderen betekent het, sluit je emotioneel af zodat je niet gekwetst kunt worden.

Die patronen zijn heel logisch. Ze waren ooit super handig en precies wat je nodig had om te overleven of erbij te horen in het gezin waarin je opgroeide, op school of bij de sportvereniging..

Het probleem is alleen dat je die patronen om te overleven hebt meegenomen naar je volwassen relaties. Naar een plek waar ze niet meer nodig zijn. Maar omdat ze zo vanzelfsprekend zijn geworden, merk je ze nauwelijks op.

Je reageert automatisch. Alsof iemand aan een touwtje trekt. Het is niet zo dat jij dit zo graag wilt doen, maar omdat je het zo hebt geleerd. Vandaar dat ik dat marionet noem.

Vragen die vrouwen mij stellen

Hoe weet ik of ik mezelf verlies in een relatie?

Jezelf verliezen in een relatie gebeurt niet van vandaag op morgen of door één specifiek moment of gebeurtenis. Het is een optelsom van heel veel kleine momenten. Je negeert vaak je gevoel. Je zegt ja terwijl je nee voelt. Je past je agenda, je mening, je humeur en wat jij graag wilt aan, aan wat anderen van je verwachten.

Een duidelijk signaal is als je niet meer precies weet wat je zelf wilt. Je behoeften, je verlangens, je mening. Die zijn naar de achtergrond verdwenen. Terwijl de behoeften van de ander heel aanwezig zijn.

Als je merkt dat jij je aanpast en de ander niet, is dat een teken. Als jij altijd degene bent die toegeeft, gladstrijkt of oplost, is dat een teken. Als je jezelf afvraagt wanneer je voor het laatst iets voor jezelf hebt gedaan zonder uitleg of schuldgevoel, is dat een teken.

Heeft dit iets te maken met mijn opvoeding?

Bijna altijd. Dat is niet bedoeld als verwijt naar je ouders. Patronen die je nu laat zien in relaties, heb je ergens vandaan. En dat ergens is bijna altijd het gezin waar je bent opgegroeid. Of in systemische taal gezegd: in je gezin van herkomst.

Misschien was er een ouder die veel aandacht nodig had. Misschien leerde je dat lieve kinderen geen last zijn. Misschien was er weinig ruimte voor jouw gevoel, jouw wil of jouw eigen koers.

Dat hoeft niet groot of dramatisch te zijn geweest. Kleine boodschappen, jaar na jaar herhaald, hebben meer invloed dan één grote gebeurtenis.

Kan ik dit veranderen?

Ja zeker, maar niet door harder je best te doen of door jezelf te dwingen anders te zijn.

Verandering begint bij zien. Zien wat er speelt. Zien waar het vandaan komt. Zien dat jij jarenlang hebt gereageerd vanuit een oud patroon, zonder dat je dat wist.

Zodra je dat ziet, heb je een keuze. Niet meteen een makkelijke keuze. Maar wel een echte.

Wat als ik de patronen herken maar niet weet waar te beginnen?

Begin bij herkenning. Dat is al een begin. Het moment dat je zegt, dit herken ik, dit is een patroon, dit is niet wie ik wil zijn, is het moment dat er iets kan gaan veranderen.

Je hoeft niet alles tegelijk te begrijpen of op te lossen. Je mag stap voor stap ontdekken welk patroon bij jou het meest aanwezig is en wat dat over jouw geschiedenis vertelt.

Jezelf verliezen versus jezelf aanpassen

Er is een verschil tussen jezelf aanpassen en jezelf verliezen. 

Jezelf aanpassen is vaak bewust. Je kiest er even voor om rekening te houden met de ander. Je weet nog wie je bent, wat je wilt en wat je voelt. Je maakt een keuze, en die keuze is van jou.

Jezelf verliezen is anders. Je past je aan zonder dat je het merkt. Je weet na een tijdje niet meer wat jij vindt, voelt of wil. Je reageert vanuit een oud patroon, niet vanuit een bewuste keuze. Vaak voel je je later boos op de ander of jezelf of juist heel verdrietig of alleen. Zeker als je dit al langer doet.

De sleutel zit hem in bewustzijn. Ben je je bewust van wat je doet en waarom? Dan maak je een keuze. Ben je dat niet? Dan reageert het oude patroon.

Systemisch werk versus praten over je relatie

Veel vrouwen hebben al jaren gepraat over hun 'relatieproblemen'. Met vriendinnen, met een psycholoog, soms met hun partner. En toch verandert er weinig.

Dat komt omdat praten over een patroon niet hetzelfde is als het patroon zien. Systemisch werk gaat verder dan het gesprek over wat er nu speelt. Het kijkt naar waar het vandaan komt. Naar je familiesysteem. Naar de lessen die jij meehebt gekregen over hoe relaties werken.

Dat maakt het verschil. Niet wat er nu in je relatie speelt, maar waarom je steeds op dezelfde manier reageert. Ongeacht de relatie. Ongeacht de ander.

Wat je hiervan mee mag nemen

Je bent niet voor niets helemaal tot hier in deze blog gekomen. Iets in jou herkent dit. Iets in jou weet dat er meer speelt dan je tot nu toe onder woorden kon brengen.

Dat gevoel is een signaal.

De patronen die je herkent in jezelf zijn geen toeval. Ze zijn antwoorden op ervaringen die je al lang voor je huidige relatie hebt opgedaan. Je hebt geleerd om je aan te passen, om te zorgen, je af te sluiten of je vast te klampen. Dit is niet wie jij bent. Je doet dit, omdat je leerde dat het zo werkte.

En nu mag je je afvragen van wie je eigenlijk hebt geleerd hoe je in relaties moet zijn? Welke touwtjes hangen er nog? En wie houdt die touwtjes vast?

Samenvatting

Jezelf verliezen in relaties is geen bewuste keuze. Het is een patroon dat je ooit hebt aangeleerd en dat je sindsdien meedraagt. Het laat zich zien als wegcijferen, redden, je emotioneel afsluiten of overafhankelijk zijn. Al deze patronen hebben één gemeenschappelijke oorsprong: je hebt geleerd dat liefde en verbinding iets vereisen van jou. Dat jij degene bent die zich aanpast, zorgt of klein houdt.

Het goede nieuws is, patronen die je hebt geleerd, kun je ook leren zien. En wat je ziet, kun je onderzoeken. Dat is het begin van iets anders.

"Soms verandert je leven niet omdat je iets nieuws leert, maar omdat je eindelijk ziet wat er al die tijd speelde." - Dagmar Halfhide

Ik wens je een liefdevolle dag!

Dagmar Halfhide

Systemisch begeleider

Berichten over Jezelf verliezen in relaties:
Jezelf wegcijferen in een relatie: 7 signalen die je bijna altijd over het hoofd ziet
0
Jezelf wegcijferen in een relatie: 7 signalen die je bijna altijd over het hoofd ziet
Jezelf wegcijferen in een relatie: 7 signalen die je bijna altijd over het hoofd ziet
Waarom voelt het onveilig als ik iets niet onder controle heb
0
Waarom voelt het onveilig als ik iets niet onder controle heb
Waarom voelt het onveilig als ik iets niet onder controle heb