Hoe leg ik uit dat ik iets niet wil zonder dat ik me schuldig voel?

Uitleggen waarom je iets niet wilt. Alsof je toestemming nodig hebt voor je eigen gevoel.

Toch is dat wat er vaak gebeurt als je gewend bent jezelf weg te cijferen. Je zegt niet gewoon nee. Je legt dingen uit. Je onderbouwt je nee met van alles en nog wat. Je verontschuldigt je al halverwege de zin. En als de ander dan toch teleurgesteld reageert, schiet het schuldgevoel omhoog en begin je te twijfelen aan jezelf.

Ik ben Dagmar Halfhide, systemisch begeleider. In dit artikel laat ik je zien waarom uitleggen zo zwaar voelt, wat er werkelijk onder dat schuldgevoel zit en hoe je leert zeggen wat je niet wilt zonder jezelf daarvoor te moeten verantwoorden.

Waarom nee zeggen voelt als een verklaring afleggen

Voor vrouwen die gewend zijn zichzelf aan te passen, is nee zeggen erg lastig Het voelt als een oordeel dat geveld gaat worden. Een risico dat genomen wordt.

Als jij in relaties hebt geleerd dat jouw behoeften minder zwaar wegen dan die van anderen, dan heeft zeggen wat je niet wilt altijd iets gekost, zoals de sfeer, de reactie van de ander of je schuldig voelen.

En dus heeft je lichaam geleerd dat je het voorzicht moet aanpakken en vooral moet zorgdan dat de ander het begrijpt. Het gevolg is dat een simpele nee een heel verhaal wordt. En ergens in dat verhaal verdwijn jij weer.

Waarom het probleem niet in je woorden zit

Veel mensen denken dat het probleem zit in hoe ze het zeggen. Als ik het maar op de juiste manier breng, zal de ander het begrijpen. Als ik de juiste woorden vind, komt het schuldgevoel niet.

Het probleem zit niet in de woorden. Het zit in de overtuiging die eronder zit. De overtuiging dat jouw grens pas geldt is als de ander het ermee eens is. Die overtuiging heb je ergens geleerd.

In systemisch werk kijk ik naar waar die overtuiging vandaan komt. Bijna altijd zit er een oud gezinspatroon onder. Een gezin waar jouw behoeften pas telden als ze werden uitgelegd, verdedigd of goedgekeurd.

→ Lees ook: Jezelf verliezen in relaties: waarom je ongemerkt een marionet werd

Hoe zeg je wat je niet wilt zonder je schuldig te voelen?

Het begint niet met de juiste woorden. Het begint met een verandering van binnen. De verandering van 'ik moet uitleggen waarom' naar 'ik mag zeggen wat ik wil.'

Concreet betekent dat, kort zeggen wat je wilt of niet wilt. Zonder dat je daar sorry voor hoeft te zeggen.. Zonder dat je daar drie redenen bij geeft. De stilte die valt nadat je nee hebt. gezegd mag je toelaten. En het schuldgevoel dat opkomt mag je voeleen zonderdat je daarmee wat hoeft te doen.

Dit vraagt oefening, omdat het afwijkt van wat je  kent. Elke keer dat je het doet, wordt het iets minder zwaar.

Wat als de ander mijn nee niet begrijpt ?

Dan begrijpt de ander het niet. Dat is vervelend. Het maakt jouw grens niet minder belangrijk. Begrip krijgen van de ander is fijn. Het is geen voorwaarde voor jouw grens.

Hoe zeg ik nee zonder bot over te komen?

Kort en duidelijk is niet hetzelfde als bot. Je kunt warm en direct tegelijk zijn. 'Dat komt me echt niet uit' is anders dan 'nee en verder niks.' Toon en houding doen mee. De kern van de boodschap hoeft niet te worden aangekleed met verontschuldigingen om vriendelijk te zijn.

Wat als ik zelf niet zeker weet wat ik wil?

Dan is dat het startpunt. Dat je niet weet wat je wilt, is een signaal van wegcijferen. Je bent zo gewend om afgestemd te zijn op de ander dat je eigen wensen vager zijn geworden.

→ Lees ook: Jezelf wegcijferen in een relatie: 7 signalen die je over het hoofd ziet

Het verschil tussen communiceren en jezelf verdedigen

Communiceren is zeggen wat je voelt, denkt, vindt en nodig hebt. Uitleggen is jezelf verdedigen. Je doet doe omdat je het gevoel hebt dat je iets moet bewijzen. Je kunt open en eerlijk zijn over wat je voelt zonder je grens te hoeven verdedigen. Je hoeft niet uit t eleggen waarom jouw grens terecht is.

Je kunt bijvoorbeeld zeggen: Dit wil ik niet. Of Dit voelt niet goed voor mij. Dat is genoeg!

Nee zeggen is geen afwijzing

Als je nee zegt, wijs je de ander niet af. Je geeft alleen aan wat  je wel of niet wilt. Het is een keuze voor jezelf. Dat verschil voelen veel mensen niet, zeker als ze zijn opgegroeid in een gezin waar ze hebben geleerd dat grenzen stellen egoistisch, hard of liefdeloos is. Dan kan een nee al gauw voelen alsof je iemand tekortdoet.

Jouw nee gaat over jou. NIet over wat je van de ander vindt.

Wat als je denkt: straks vindt de ander me moeilijk?

Misschien. Maar vraag jezelf af, hoe lang doe jij al makkelijk ten koste van jezelf? En wat heeft dat je gebracht? De angst dat anderen jou moeikijk of lastig vinden, houdt je klein. Terwijl eerlijk zeggen wat je voelt, denkt, vindt en nodig hebt, is het meest oprechte dat je in een relatie kunt doen.

En nog een: 'Als ik het uitleg, begrijpt de ander het beter.'  Je kunt hopen dat de ander je beter begrijpt als je veel uitlegt. Soms gebuert dat ook, maar je grens wordt niet sterker door een uitgebreid uit te leggen waarom je nee hebt gezegd.

Sterker nog, hoe meer je uitlegt, hoe groter de kans dat het gesprek over jouw redenen gaat in plaats van wat jij hebt gezegd.

Als jij zegt: "Dit wil ik niet", dan is dat genoeg. Je hoeft jezelf niet te verdedigen.

Kort en duidelijk zijn werkt vaak beter dan een lang verhaal.

→ Lees ook: Waarom voel ik me schuldig als ik een grens trek?

Wat er verandert als je stopt met uitleggen

Als je stopt met alles uit te leggen, wordt het makkelijker om je grenzen aan te geven. Je zegt duidelijk wat je wel wilt en wat niet.

• Je hoeft niet meer te wachten tot de ander het met je eens is.
• Ook als je je schuldig voelt, mag je nee zeggen.
• Je hoeft niet teindeloos te zoeken naar de juiste woorden.

Dat voelt in het begin onwennig en spannend. Toch gebuert er iets belangrijks als je stopt met uitleggen. Je neemt jezelf serieus en je laat de ander zien dat jouw gevoelens en grenzen ertoe doen. Dat maakt de relatie eerlijk en meer in balans.

Een grens is ook zonder uitleg belangrijk

Zeggen wat je niet wilt zonder je schuldig te voelen begint niet bij het besef dat jouw grens belangrijk is.Je hoeft niet uit te leggen waarom. En je hoeft niet t ewaachten tot de ander het begrijpt of ermee instemt.

Als systemisch begeleider help ik vrouwen om dit echt te gaan voelen en doen. Samen kijken we naar waar de overtuiging vandaan komt die maakt dat jij je aanpast en klein houdt. En van daaruit leer je stap voor stap om duidelijker te zijn, je grenzen aan te geven en meer op jezelf te vertrouwen.

Wil je een eerste stap zetten?

Download het e-book 'Waarom je verleden je huidige relaties nog steeds stuurt' en ontdek wat er bij jou speelt.

→ Download het e-book

Kort samengevat: nee zeggen zonder schuldgevoel

Uitleggen waarom je iets niet wilt voelt vanzelfsprekend als je gewend bent om jezelf weg te cijferen. Je hoeft je grens niet uit te leggen om serieus genomen te worden. Het schuldgevoel dat komt als je nee zegt, is een signaal om verder te onderzoeken.

Kort zeggen wat je wilt, de stilte toelaten en het schuldgevoel voelen zonder in paniek te raken en gelijk wat te willen zeggen of doen, dat is de oefening.

Dit artikel is geschreven door Dagmar Halfhide, systemisch begeleider en oprichter van FierceLadies. Sluit je aan bij FierceLadies en ontdek hoe je gezonde relaties opbouwt zonder jezelf te verliezen.

Soms verandert je leven niet omdat je iets nieuws leert, maar omdat je eindelijk ziet wat er al die tijd speelde. - Dagmar Halfhide

Ik wens je een liefdevolle dag!

Dagmar Halfhide

Systemisch begeleider