Waarom voel ik me schuldig als ik een grens trek?

Heb je nee gezegd, aangegeven wat je niet wilt, of voor het eerst voor jezelf gekozen in plaats van voor de ander?

En toen kwam het? Dat gevoel in je buik, maag of schouders alsof je iets fouts hebt gedaan. Alsof je iemand pijn hebt gedaan. Alsof jij nu iets moet rechtzetten.

Ik ben Dagmar Halfhide, systemisch begeleider. Ik werk met vrouwen die dit herkennen. In dit artikel leg ik je uit waar dat schuldgevoel vandaan komt, wat het je vertelt en waarom het niet betekent wat je denkt dat het betekent.

Waarom schuldgevoel bij grenzen trekken zo vaak voorkomt

Voor vrouwen die gewend zijn zichzelf weg te cijferen, is schuldgevoel bij het aangeven van een grens bijna vanzelfsprekend.

Als jij jarenlang de behoeften van anderen voor die van jezelf hebt gezet, dan heeft je systeem (in dit geval je lichaam) geleerd, zo hoor ik erbij. Zo houd ik de verbinding. Zo ben ik een goede dochter, partner, vriendin, moeder.

Op het moment dat je je grens aangaaft, ga je tegen dat systeem in. En je brein registreert dat als gevaar. Niet als gevaar voor je leven, maar als gevaar

• voor de verbinding
• voor je plek.
• voor wie je bent in de ogen van de ander.

Schuldgevoel bij grenzen is een loyaliteitssignaal

De meeste mensen denken dat schuldgevoel bij het stellen van een grens betekent dat de grens verkeerd was. Dat je te ver bent gegaan. Dat je egoïstisch bent.

Ik zie dat anders.

Als je je schuldig voelt omdat je je grens aangeeft, dan is dat een loyaliteitssignaal. Als aanpassen en meegaan in het gezin waarin je opgegroeid bent de norm was, dan voelt het aangeven van een grens als het breken van een ongeschreven wet. En dat gevoel is schuld. Dus voel je je schuldig als je dat doet.

Het schuldgevoel is oud. De grens die je trekt is nieuw. En nieuw voelt altijd ongemakkelijk, ook als het goed is.

→ Lees ook: Jezelf verliezen in relaties: waarom je ongemerkt een marionet werd 

Waarom dat schuldgevoel zo sterk kan zijn

Het schuldgevoel bij grenzen stellen is vaak zo sterk omdat het wordt gevoed door angst.

• Angst om de ander teleur te stellen.
• Angst om als moeilijk gezien te worden.
• Angst om de verbinding met de ander kwijt te worden.

Al die angsten samen voeden het schuldgevoel en is het bewijs van hoe diep het aangeleerde gedrag zit. In dit geval niet je grenzen aan durven geven zonder je daarover schuldig te voelen.

Wat dat schuldgevoel je vertelt over jezelf

Het schuldgevoel vertelt je niet dat je fout zit. Het vertelt je dat je iets doet wat afwijkt van je oude manier van reageren.

Dat is belangrijk om te begrijpen. Want zolang je schuldgevoel interpreteert als bewijs dat de grens verkeerd was, zul je de grens steeds weer weghalen.

• Je gaat je excuseren.
• Je gaat de ander geruststellen.
• Je gaat  terugkrabbelen.

Leer het schuldgevoel te herkennen als een signaal van verandering. Dat is een van de meest bevrijdende verschuivingen die ik zie bij de vrouwen met wie ik werk.

Gaat het schuldgevoel bij grenzen aangeven ooit weg?

Het wordt minder. Niet meteen, maar wel als je blijft oefenen. Het schuldgevoel is sterk omdat het aangeleerde gedag oud is. Hoe vaker je een grens aangeeeft en ziet dat de wereld niet instort, hoe minder urgent het gevoel wordt. Het vraagt tijd en herhaling.

Wat als de ander boos wordt als ik een grens trek?

Dan is dat de reactie van de ander. Jij bent niet verantwoordelijk voor hoe een ander omgaat met jouw grens. Je bent wel verantwoordelijk voor wat jij doet met die reactie van de ander. Laat je je terugduwen? Of blijf je staan?

Hoe weet ik of mijn grens redelijk is?

Als je jezelf die vraag stelt, is dat al een teken. Je zoekt bevestiging van buiten voor iets wat van binnen klopt. Een grens hoeft niet redelijk te zijn in de ogen van de ander. Hij hoeft alleen te kloppen voor jou. Dat is genoeg.

→ Lees ook: Hoe weet ik of ik mezelf wegcijfer in een relatie? 

Het verschil tussen schuldgevoel en spijt bij grenzen trekken

Spijt voel je als je iets hebt gedaan wat echt tegen je waarden ingaat. Schuldgevoel bij grenzen stellen is anders. Het voelt hetzelfde. De bron is anders.

Spijt zegt: ik heb iets gedaan wat niet klopt.

Schuldgevoel bij het aangeven van je grenzen zegt: ik heb iets gedaan wat afwijkt van mijn aangeleerde manier van doen.

Leer het verschil herkennen.

En dan het verschil met verantwoordelijkheidsgevoel. Verantwoordelijkheid nemen voor je eigen gedrag is gezond. Je verantwoordelijk voelen voor het gevoel van de ander is iets anders. Als jij je schuldig voelt omdat de ander teleurgesteld is door jouw grens, neem je iets op je dat niet van jou is.

Wat als je denkt: misschien was mijn grens te hard?

Dit is precies wat het schuldgevoel wil dat je denkt. Let op, als je direct na het trekken van een grens begint te twijfelen aan de grens zelf, is dat bijna altijd het oude gedrag dat terugkomt. Je hoeft je grens niet af te zwakken of zachter te maken. Je mag er aan wennen dat het schuldgevoel er ook mag zijn, maar dat je er niets mee hoeft te doen.

Nog een gedachte die ik vaak hoor: 'Ik wil de relatie niet beschadigen.' Een grens beschadigt een relatie niet. Een relatie waarin jij jezelf stelselmatig wegcijfert beschadigt de relatie wel. Op den duur bouw je frustratie op. Of je trekt je terug. Of je bent jezelf kwijt. Dat beschadigt de relatie meer dan een duidelijke grens ooit zou kunnen doen.

→ Lees ook: Hoe doorbreek ik het patroon van altijd de makkelijke zijn? 

Wat er verandert als je het schuldgevoel leert verdragen

Als je begrijpt dat het schuldgevoel dat je hebt als je je grens stelt een loyaliteitssignaal is, verandert er iets in hoe je ernaar kijkt. Je kunt het gevoel toelaten zonder er meteen wat mee te willen doen. Je kunt zeggen, ik voel schuld en ik weet dat mijn grens klopt. Beide dingen kunnen tegelijk waar zijn.

Schuldgevoel bij grenzen: oud gevoel, nieuwe keuze

Schuldgevoel als je een grens trekt betekent niet dat de grens verkeerd is. Het betekent dat je iets doet wat afwijkt van een oude loyaliteit aan een famliliesysteem dat heeft geleerd, pas je aan, houd de zoete lieve vrede, stel de ander niet teleur.

Dat schuldgevoel is oud. De grens die je trekt is nieuw. Nieuw voelt altijd onwennig. Onwennig is niet hetzelfde als fout.

Wil je weten wat er bij jou speelt?

Plan een gratis kennismakingsgesprek, de Fierce Call. Dan kijken we samen naar wat er onder jouw schuldgevoel zit en wat jij nodig hebt. Je zit nergens aan vast.

>> Plan jouw gratis Fierce Call 

Kort samengevat: schuldgevoel bij grenzen begrijpen

Schuldgevoel bij het trekken van een grens is geen bewijs dat je fout zit. Het is een loyaliteitssignaal van een systeem dat heeft geleerd dat aanpassen de manier is om erbij te horen. Het gevoel is oud. De grens is nieuw. Beide kunnen tegelijk bestaan.

Dit artikel is geschreven door Dagmar Halfhide, systemisch begeleider en oprichter van Fierce Free. Sluit je aan bij FierceLadies en ontdek hoe je gezonde relaties opbouwt zonder jezelf te verliezen.

Soms verandert je leven niet omdat je iets nieuws leert, maar omdat je eindelijk ziet wat er al die tijd speelde. - Dagmar Halfhide

Ik wens je een liefdevolle dag!

Dagmar Halfhide

Systemisch begeleider