Waarom voel ik me altijd verantwoordelijk voor hoe anderen zich voelen

Die knoop in je maag als je partner stil is. Die onrust als een vriendin kortaf reageert. Het meteen willen weten, heb ik iets fout gedaan? Wat kan ik doen om het goed te maken? Nog voor je weet wat er speelt, ben jij al bezig met een oplossing.

Dat gevoel van verantwoordelijkheid voor andermans emoties is zo vertrouwd dat het normaal lijkt. Alsof het bij je hoort. Alsof iedereen dat heeft. Toch is dat niet zo. Niet iedereen voelt de druk om de gevoelens van een ander te begeleiden. En niet iedereen raakt van slag als iemand in de omgeving ongelukkig is.

Ik ben Dagmar Halfhide, systemisch begeleider en oprichter van de community FierceLadies. Ik begeleid vrouwen die dit herkennen. Ik laat zien waar dit patroon vandaan komt en waarom het zo hardnekkig is. In dit artikel ontdek je wat er speelt als je je altijd verantwoordelijk voelt voor de gevoelens van anderen.

Waarom zoek je antwoord op deze vraag

De meeste vrouwen die dit lezen voelen al langer dat er iets niet klopt. Ze zijn moe van het voortdurend afstemmen op anderen. Van het constant scannen of iedereen oké is. Van het gevoel dat zij de enige zijn die de emotionele temperatuur in de gaten houdt.

Die vermoeidheid is een signaal. Het vertelt je dat je meer hooi op je vork neemt dan van jou is. Dat de last die je voelt niet alleen de jouwe is.

Andermans gevoelens zijn niet jouw verantwoordelijkheid en toch voelt het zo

Veel mensen denken dat verantwoordelijkheid voor andermans gevoelens een teken is van empathie. Van betrokkenheid. Van liefde. Ik kijk daar anders naar.

Vanuit systemisch perspectief is dit patroon aangeleerde gedrag. Ergens in je kindertijd heb je geleerd dat de emoties van een ouder jouw zorg waren.

• Misschien huilde je moeder en voelde jij dat het aan jou was om haar te troosten.
• Misschien was je vader boos en leerde jij om de sfeer te bewaken.
• Misschien was er spanning tussen je ouders en werd jij het kind dat de emotionele barometer werd.

In die momenten leerde je, als ik de gevoelens van anderen in de gaten houd, blijft het veilig. En die les neem je mee. Naar elke relatie. Naar elk gesprek. Naar elke stilte die je opvult met zorgen.

Waar het gevoel van verantwoordelijkheid begon

Het begon niet bij je partner. Het begon niet bij je vriendinnen. Het begon thuis. In het gezin waar je opgroeide.

Als kind had je geen keuze. Je voelde wat er in de kamer hing. Je pikte de signalen op. En je leerde dat het veiliger was om die signalen te beantwoorden dan om ze te negeren. Dat was slim. Dat was overleven. Dat was de beste oplossing die je had met de middelen die je als kind had.

Het probleem is dat die oplossing niet is meegegroeid. In je volwassen leven is het niet meer nodig om andermans gevoelens te bewaken. Je partner kan zijn eigen emoties voelen. Je vriendin kan haar eigen verdriet aan. Toch voelt het alsof dat niet zo is, omdat je lichaam nog steeds reageert alsof het een kwestie van veiligheid is.

Hoe verantwoordelijkheid voor anderen je relatie scheef trekt

Als jij altijd degene bent die de emotionele last op je neemt, ontstaat er scheefgroei. Jij wordt groter in de relatie. De ander wordt kleiner. Jij denkt vooruit. De ander leunt achterover. Jij voelt alles. De ander hoeft niets te voelen, want jij doet het al.

Die scheefgroei is geen bewuste keuze van jullie allebei. Het is een gevolg van het patroon. Jij biedt aan om het te voelen. De ander accepteert dat aanbod. En langzaam wordt het de norm.

De onzichtbare prijs is dat jij de verbinding met je eigen gevoelens verliest. Omdat je zo bezig bent met wat de ander voelt, is er geen ruimte meer voor wat jij voelt. Je wensen worden stil. Je voelt niet goed meer wat je behoeften zijn. En op een dag merk je dat je niet meer weet hoe het met jezelf gaat.

Wat is het verschil tussen meevoelen en verantwoordelijkheid nemen

Meevoelen is menselijk. Het betekent dat je de emoties van een ander kunt waarnemen. Dat je begrijpt wat iemand doormaakt. Dat je getroffen wordt door wat er in de ander leeft.

Verantwoordelijkheid nemen gaat een stap verder. Het betekent dat je voelt dat jij er iets mee moet. Dat het aan jou is om het te veranderen. Dat je faalt als het niet lukt. Dat verschil is voelbaar.

Meevoelen laat je los zodra je de kamer verlaat. Verantwoordelijkheid neem je mee naar je kussen.

Is dit hetzelfde als het redden van anderen

Er is overlap. Het gevoel van verantwoordelijkheid voor andermans gevoelens is een van de bouwstenen van de reddersrol. Lees meer over de reddersrol en hoe je hem herkent in het artikel Altijd de redder zijn in relaties.

Hoe verantwoordelijkheid voelen verschilt van empatisch zijn

Empathie is voelen wat de ander voelt. Verantwoordelijkheid is geloven dat je er iets mee moet doen. Empathie laat je meebewegen. Verantwoordelijkheid dwingt je tot actie. Het verschil zit in de druk die je voelt.

Bij empathie voel je mee. Bij verantwoordelijkheid voel je de last.

Als je twijfelt of dit bij jou speelt

Misschien herken je het gevoel en denk je tegelijk, bij mij is het anders. Hieronder een paar gedachten die je misschien herkent en wat erachter zit.

Ik voel nu eenmaal veel, daar kan ik niets aan doen

Dat klopt. Je voelt veel. En dat is op zichzelf geen probleem. Het probleem begint wanneer voelen omslaat in verantwoordelijk voelen. Wanneer je het gevoel hebt dat je iets moet met wat je voelt. Dat onderscheid mag je leren maken.

Als ik er niets mee doe, laat ik de ander in de steek

Die gedachte is herkenbaar. En het is de overtuiging die het patroon in stand houdt. De ander in de steek laten door niets te doen aan hun gevoelens is niet hetzelfde als de ander in de steek laten. De ander mag voelen wat de ander voelt. Dat is van hen.

Het ongemak dat blijft als je stopt met verantwoordelijk voelen

Stel je voor dat je partner somber thuiskomt. En dat je niets doet. Geen oplossing biedt. Niet vraagt wat er is. Gewoon naast hem zit. Hoe voelt dat? Waarschijnlijk ongemakkelijk. Waarschijnlijk onrustig. Misschien zelfs angstig.

Dat ongemak is het oude patroon dat zich meldt. Het zegt, dit is gevaarlijk. Je moet iets doen. Als je niets doet, gaat het fout. Die stem is oud. Veel ouder dan je huidige relatie. En je mag leren luisteren naar die stem zonder haar te volgen.

Wat dit je vertelt over jouw plek in je gezin waarin je opgroeide

Je gedrag van nu vertelt iets over je gedrag van toen. De vrouw die zich verantwoordelijk voelt voor de gevoelens van haar partner was waarschijnlijk het kind dat zich verantwoordelijk voelde voor de gevoelens van een van haar ouders.

Dat is inzicht hebben in waar het begon. En van daaruit kun je gaan onderzoeken of dat gedrag en die positie nog bij je past.

Als systemisch begeleider help ik vrouwen om te zien waar hun patroon vandaan komt. En om van daaruit te kiezen voor iets dat meer bij hen past.

Wil je weten of dit bij jou speelt?

Download het e-book Wanneer je verleden je relaties nog steeds stuurt en ontdek wat er bij jou onder de oppervlakte speelt.

>> Download het e-book (€14,44)

Of plan een gratis kennismakingsgesprek en ontdek samen met mij waar jouw patroon begon.

>> Plan jouw gratis kennismakingsgesprek

Kort samengevat: verantwoordelijk voelen voor andermans gevoelens

Het gevoel van verantwoordelijkheid voor hoe anderen zich voelen is geen teken van liefde of empathie. Het is aangeleerde gedrag uit je gezin van herkomst. Herkennen is de eerste stap. Van daaruit kun je onderzoeken waar het begon en of dit gedrag nog bij je past.

Dit artikel is geschreven door Dagmar Halfhide, systemisch begeleider en oprichter van de community FierceLadies. Sluit je aan bij FierceLadies en ontdek hoe je gezonde relaties opbouwt zonder jezelf te verliezen.

"Soms verandert je leven niet omdat je iets nieuws leert, maar omdat je eindelijk ziet wat er al die tijd speelde.: - Dagmar Halfhide

Ik wens je een liefdevolle dag!

Dagmar Halfhide

Systemisch begeleider