Jezelf wegcijferen in relaties: waarom je jezelf steeds op de laatste plek zet en hoe je dat kunt veranderen

Gisteravond vroeg je partner waar jullie dit weekend naartoe zouden gaan en je antwoordde met de zin die je altijd geeft, maakt mij niet uit, jij mag kiezen. Terwijl je wel wist wat je wilde. Terwijl je wel een voorkeur had..

En toch zei je het niet, omdat het makkelijker voelde om de keuze bij de ander te laten. Omdat het veiliger voelde om geen voorkeur uit te spreken. Omdat ergens in je lijf een stem zei dat jouw wens er niet genoeg toe doet om hem hardop te zeggen.

Dat moment aan de keukentafel is niet een gebeurtenis die op zich zelf staat. Het is een patroon dat door je hele leven loopt. Bij je partner. Bij je familie. Bij je vriendinnen. Bij je collega s.

Overal waar je in verbinding staat met een ander, zet je jezelf onbewust op de laatste plek. Het is een automatisme dat zo diep zit, dat je het niet eens meer herkent als iets dat je doet. Het voelt als wie je bent.

De vrouw die niet moeilijk doet. Die altijd meegaat. Die geen gedoe veroorzaakt. Terwijl het niet is wie je bent, maar iets is dat je hebt geleerd. In het gezin waarin je bent opgegroeid en waar jouw behoeften op de laatste plek kwamen. Waar aanpassen de manier was om erbij te horen. Waar jezelf wegcijferen de prijs was voor verbinding.

Ik ben Dagmar Halfhide, systemisch begeleider en oprichter van de community FierceLadies. Ik begeleid vrouwen die zichzelf verliezen in hun relaties. Wegcijferen is niet iets dat je doet omdat je zwak bent. Het is een loyaliteitsbeweging naar je gezin waarin je bent opgegroeid. En die loyaliteit gaat veel dieper dan gedrag of gewoonte.

In dit artikel neem ik je mee in alles wat wegcijferen is, waar het vandaan komt, wat het je kost en hoe je het kunt veranderen. Zodat je leert om jezelf niet meer op de laatste plek te zetten.

Wat wegcijferen werkelijk is

Wegcijferen is niet hetzelfde als lief zijn. Het is niet hetzelfde als rekening houden met de ander. Het is niet hetzelfde als compromissen sluiten. en heeft niets met empathie te maken. Wegcijferen is het systematisch op de laatste plek zetten van je eigen behoeften, gevoelens en wensen ten gunste van de ander.

Het is het keer op keer kiezen voor wat de ander wil, nodig heeft of verwacht, terwijl je eigen verlangen onuitgesproken blijft. Het is het verdwijnen in de behoeften van een ander tot je niet meer weet waar de ander ophoudt en jij begint.

Wegcijferen is ook niet altijd zichtbaar. Het zit in de dagelijkse keuzes die je maakt zonder erbij stil te staan.

• Het restaurant dat je partner kiest terwijl jij ergens anders wilde eten.
• De vakantie die de ander bepaalt terwijl jij iets heel anders in gedachten had.
• Het telefoontje dat je aanneemt terwijl je eigenlijk even rust wilde.
• De uitnodiging die je accepteert terwijl je lijf nee zegt.

Al die momenten zijn zo klein dat ze onzichtbaar lijken. En de optelsom van al die onzichtbare momenten is een leven dat niet van jou voelt. Een relatie waarin ver van jezelf afgedreven bent.

Hoe ik naar wegcijferen kijk vanuit systemisch perspectief

Vanuit systemisch perspectief is wegcijferen een loyaliteitsbeweging naar je gezin van herkomst. Dit is het gezin waarin je bent opgegroeid. In dat gezin leerde je dat jouw plek afhankelijk was van hoe goed je de behoeften van het familieysteem diende.

• Als je meebewoog, hoorde je erbij.
• Als je je aanpaste, was er verbinding.
• Als je je eigen behoeften naar achteren schoof, was er rust.

Die les zit in je zenuwstelsel opgeslagen. In de automatische reactie die zegt dat de ander voor gaat. Jij komt later. En later komt nooit.

Die loyaliteitsbeweging is niet bewust. Je kiest er niet voor om jezelf weg te cijferen. Het overkomt je. Elke keer opnieuw.

• Bij elke keuze.
• Bij elk verzoek.
• Bij elke verwachting die op je afkomt.

Je zenuwstelsel reageert sneller dan je bewuste wil en kiest de optie die de minste spanning oplevert en dat is meebewegen. Aanpassen. De ander voor laten gaan.

Die reactie is briljant als overlevingsstrategie in een gezin waar spanning 'gevaarlijk' was. Nu is het een patroon dat je gevangen houdt in een positie die te klein is voor wie je nu bent.

Hoe je herkent dat je jezelf wegcijfert

Vermoeidheid

Je herkent het aan de vermoeidheid die niet overgaat met slapen. De vermoeidheid

• van het voortdurend afstemmen op de ander
• van het voortdurend scannen wat er nodig is
• van het voortdurend onderdrukken van je eigen behoeften

Die vermoeidheid is niet fysiek, maar het gevolg van een zenuwstelsel dat nooit rust krijgt omdat het altijd bezig is met de ander.

Je leeg voelen

Je herkent het aan de leegte die je voelt als iemand vraagt wat je wilt. Die leegte  voel je niet omdat je geen voorkeuren hebt. Het is het gevolg van jarenlang die voorkeuren onderdrukken tot ze onhoorbaar zijn geworden. De voorkeuren zijn er nog wel. Ze zijn alleen zo naar de achtergrond gedreven dat je ze niet meer hoort boven de behoeften van de ander uit.

Schuldgevoel

Je herkent het aan het schuldgevoel dat opkomt zodra je iets voor jezelf doet. Het schuldgevoel dat zegt dat je beschikbaar hoort te zijn. Je hoort er voor de ander te zijn. Je hoort niet voor jezelf te kiezen. Dat schuldgevoel is de bewaker van het oude patroon. De bewaker die je terugduwt naar de positie die het familiesysteem van je verwacht, de laatste plek.

En je herkent het aan de momenten waarop je achteraf baalt van jezelf. Waarop je je afvraagt:

• Waarom heb ik weer ja hebt gezegd?
• Waarom heb ik mijn mond niet opengedaan?
• Waarom heb ik de ander weer voor laten gaan?

Die momenten aten zien dat je ergens weet dat het anders kan. Dat je ergens voelt dat dit niet bij je past. Die herkenning is het begin..

Waarom je altijd de makkelijke bent

Je bent altijd de makkelijke omdat makkelijk zijn de veiligste positie was in je gezin van herkomst. Makkelijk zijn betekende: geen spanning veroorzaken. Geen aandacht vragen. Geen ruimte innemen die er niet was. Makkelijk zijn was onzichtbaar zijn. En onzichtbaar zijn was veilig.

Die koppeling tussen makkelijk en veilig zit zo diep dat je het niet meer ervaart als strategie die je je eigen hebt gemaakt. Het voelt als wie je bent. Alsof je nu eenmaal iemand bent die niet moeilijk doet. Terwijl het niet is wie je bent. Het is wie je hebt geleerd te zijn om veilig te zijn in een gezin dat geen ruimte had voor je behoeften.

Makkelijk zijn heeft een prijs

De prijs is dat niemand je werkelijk kent, omdat je nooit laat zien wat je wilt. Wat je voelt. Waar je grens ligt. De ander kent de makkelijke versie van jou. Niet de echte versie. En de relatie die je hebt met de ander is een relatie met een versie van jou die niet bestaat.

Die versie is:

• een aanpassing
• een rol
• een overlevingsstrategie die je speelt sinds je kindertijd.

En die rol begint te knellen als je ouder wordt. Als je voelt dat er iets ontbreekt. Als je merkt dat de prijs te hoog is geworden.

Wat wegcijferen je kost

Het kost je het contact met jezelf

Als je jarenlang je eigen behoeften op de laatste plek zet, vergeet je wat die behoeften zijn. Je weet niet meer wat je wilt. Niet meer wat je voelt. Niet meer waar je grens ligt. Die informatie over jezelf is er nog. Die heb je alleen zo lang genegeerd dat je de toegang ertoe bent verloren. Het opnieuw ontdekken van die informatie is een van de belangrijkste stappen in het stoppen met jezelf wegcijferen.

Het kost je je energie

De vermoeidheid die je voelt is de prijs van het als maar aanpassen. Van het voortdurend afstemmen. Van het steeds weer je eigen behoeften onderdrukken. Die energie komt niet terug door meer te slapen of meer vakantie te nemen. Die komt terug door te stoppen met het patroon dat je leegtrekt.

Het kost je je relaties

Niet de relaties zelf, maar de eerlijkheid ervan omdat de ander je niet kent als jij jezelf niet laat zien. De verbinding die de ander heeft met jou is een verbinding met een rol. Niet met jou. En een verbinding met een rol is een verbinding die op een dag niet meer genoeg is voor jou. En uiteindelijk ook voor de ander.

Het kost je je gezondheid

De spanning van steeds jezelf wegcijferen zet zich vast in je licuhaam. In je schouders die altijd gespannen zijn. In je maag die onrustig is. In je hoofd dat nooit stopt met malen. Die lichamelijke klachten zijn de stem van je lijf dat zegt dat dit gewegcijfer van jezelf te veel is. Dat dit niet houdbaar is en moet veranderen.

Waarom het schuldgevoel opkomt als je nee zegt

Het schuldgevoel bij nee zeggen is de loyaliteit aan het systeem dat nee niet toestond. In het gezin waarin je bent opgegroeid was nee gelijk aan:

• je hoort er niet bij
• je bent lastig,
• je zorgt voor spanning.

Die koppeling tussen nee en afwijzing is zo sterk dat elke keer dat je nee zegt, je zenuwstelsel reageert alsof je je plek in het gezin verliest. Alsof je wordt buitengesloten. Alsof je verbinding op het spel staat. Die reactie is niet van nu. Die is van het kleine kind dat je toen was dat leerde dat nee zeggen gevaarlijk was.

Het schuldgevoel zegt niets over je keuze. Het is de echo van een familiesysteem dat je terug wil naar de plek die het van je kent, namelijk de laatste plek. Die echo herkennen als echo in plaats van de waarheid, is het begin van vrijheid voelen als je nee zegt. Het schuldgevoel mag er zeker zijn. En je mag zeker ook nee zeggen.

Waarom je je verantwoordelijk voelt voor de sfeer

Je voelt je verantwoordelijk voor de sfeer omdat je in je gezin van herkomst de sfeer redde.

• Het kind dat aanvoelde wanneer de spanning opliep.
• Het kind dat ingreep voordat het uit de hand liep thuis.
• Het kind dat de eigen behoeften parkeerde om de sfeer thuis te bewaken.

Die rol heb je niet vrijwillig op je genomen. Die rol was nodig in een gezin dat jou nodig had als de bewaker van het emotionele klimaat.

Nu ben je volwassen en die rol speel je nog steeds.

• Bij elke etentje scan je de sfeer.
• Bij elke familiebijeenkomst voel je de spanning die niemand benoemt.
• Bij elke discussie met je partner ben je bezig met de sfeer in plaats van met je eigen mening of gevoel.

Die verantwoordelijkheid voor de sfeer is niet van jou. Die is van het familiesysteem dat je als kind heeft ingezet als sfeerbewaker. Als jij rol neerlegt, veroorzaak jij geen chaos. Als jij uit die rol stapt geef je daarmee  een verantwoordelijkheid terug die nooit de jouwe had mogen zijn.

Het verschil tussen aanpassen en wegcijferen

Aanpassen is gezond. Elke relatie vraagt om aanpassing. Om rekening houden met de ander. Om meebewegen als het nodig is. Het verschil met wegcijferen zit in de keuze.

Bij aanpassen kies je bewust om mee te bewegen. Bij wegcijferen beweeg je automatisch mee omdat je niet kunt kiezen.

Bij aanpassen kun je ook kiezen om niet mee te bewegen. Bij wegcijferen is die optie er niet.

Bij aanpassen behoud je jezelf. Bij wegcijferen verlies je jezelf. Dat verschil is het patroon. En dat patroon herkennen is de eerste stap om het te veranderen.

Hoe je kunt stoppen met jezelf wegcijferen

Stoppen met wegcijferen begint niet bij het aanpassen van je gedrag. Het begint bij het herkennen van het patroon. Bij het zien dat je het doet. Bij het moment waarop je beseft, ik heb net weer ja gezegd terwijl ik nee voelde.

Hekenning

Die herkenning is het begin. Elke keer dat je het patroon ziet, is een keer meer dat je kunt kiezen.. Bij de volgende vraag. Bij het volgende verzoek. Bij de volgende verwachting. Die keuzemomenten zijn er elke dag. En elke keuze telt.

Aanvoelen

Het begint ook bij het opnieuw leren voelen wat je wilt. Jezelf de vraag stellen, wat wil ik? Niet wat verwacht de ander. Niet wat is handig.

Wat wil ik.

Die vraag stellen bij de dagelijkse dingen is de oefening die alles verandert. Wat wil ik eten? Waar wil ik naartoe? Hoe wil ik mijn avond besteden? Die antwoorden zijn het begin van het terugvinden van jezelf. Van de voorkeuren die zo lang op de laatste plek stonden dat ze je ze bijna vergeten bent.

Ongemak

En het begint bij het verdragen van het ongemak dat erbij hoort. Het schuldgevoel. De reactie van de ander. De spanning die ontstaat als je niet meer automatisch meebeweegt. Dat ongemak is het bewijs dat je iets verandert. Niet dat je iets fout doet. En dat ongemak gaat voorbij. Naarmate je ervaart dat de verbinding het overleeft. Dat de ander er nog is. Dat je plek er nog is. Zelfs als je niet op de laatste plek staat.

Wegcijferen bij je partner

In je relatie is het wegcijferen het meest zichtbaar en het meest pijnlijk. Omdat het de relatie is waar je het meest geeft. Waar je het meest afstemt. Waar je het meest van jezelf verliest.

Je partner kent de versie van jou die altijd meegaat. Die altijd beschikbaar is. Die nooit vraagt. En die versie is niet jij. Die is de aangepaste versie die je hebt gecreeerd om de relatie te laten werken. Terwijl de relatie juist niet werkt door die aanpassing. Omdat de verbinding niet echt is als die is gebaseerd op een versie die niet bestaat.

Het gesprek met je partner over het wegcijferen is een van de moeilijkste en de meest waardevolle gesprekken die je kunt voeren. DIt wordt dus niet een gesprek over wat je partner allemaal fout doet.

Het gesprek over wat jij doet. Over het patroon dat je hebt. Over de manier waarop je jezelf op de laatste plek zet. Dat gesprek opent de deur naar een eerlijkere relatie.

Wegcijferen bij je familie

Bij je familie is het wegcijferen van jezelf het oudst. Daar is het geboren. In de rol die je kreeg als kind. De lieve dochter. De makkelijke. De onzichtbare. De gehoorzame. Die rol draag je nog steeds:

• bij elke familiebijeenkomst.
• bij elk telefoontje met je moeder.
• bij elke verwachting die je familie van je heeft.

Die rol neerleggen bij je familie voelt als het overtreden van een wet die nooit is uitgesproken. Omdat de wet ook nooit is uitgesproken. Die heb je gevoeld. En je hebt het je hele leven gevolgd.

Die wet mag je nu bevragen als volwassene met de stem die je als kind niet had.

Wegcijferen op je werk

Op je werk speelt hetzelfde patroon. Het extra werk dat je aanneemt zonder ze aan je gevraagd hebben of het uitkomt.

• De mening die je voor je houdt tijdens een vergadering.
• Het compliment dat je moeilijk in ontvangst kunt nemen.
• Je beschikbaarheid die grenzeloos is.

Op je werk is het wegcijferen vaak vermomd als teamspeler zijn. Als flexibel zijn. Als behulpzaam zijn. Terwijl het hetzelfde patroon is als thuis. Je eigen behoeften verplaats je naar de achtergrond en je richt je helemaal op de ander. En de prijs is dezelfde, vermoeidheid, leegte en het gevoel dat je niet wordt gezien.

Wat er verandert als je stopt met wegcijferen

Het eerste dat verandert is hoe je je voelt. Niet meteen, maar geleidelijk maakt de  vermoeidheid plaats voor energie. Omdat je je minder aanpast, minder afstemt op wat de ander wil of verwacht en doordat je je eigen behoeften minder vaak onderdrukt.   Die energie die terugkomt is het bewijs dat het patroon je leegmaakte.

Het tweede dat verandert zijn je relaties. De ander gaat jou zien en niet meer de aangepaste versie. Jou. Met je voorkeuren. Met je grenzen. Met je ja en je nee. En de relaties die dat aankunnen worden sterker. Eerlijker. Meer verbinding dan ooit. De relaties die dat niet aankunnen laten zien dat ze waren gebaseerd op jouw aanpassing. En die informatie is waardevol zelfs als die pijnlijk is.

En het derde dat verandert is hoe je over jezelf denkt. De overtuiging dat je alleen iets waard bent als je de ander dient wordt minder sterk, waardoor er een nieuw beeld van jezelf ontstaat.

Het beeld van een vrouw

• die weet wat ze wilt.
• die zegt wat ze voelt
• die staat waar ze zichzelf niet mee rop de laatste plek zet
• diie naast de ander staat op gelijke hoogte.

En die positie is de positie die je verdient. Die je altijd al verdiende.

Als systemisch begeleider begeleid ik vrouwen in dit proces. Van het herkennen van het patroon tot het stap voor stap veranderen ervan. Van de laatste plek naar je eigen plek. Van wegcijferen naar kiezen voor jezelf. Dat proces is niet iets wat je even snel tussen alles door doet. Het is grondig proces. En het begint bij de eerste keer dat je zegt:

ik wil iets anders.

Wil je ontdekken of je jezelf wegcijfert?

Download de gratis checklist: 9 tekens dat je jezelf verliest in een relatie.

>> Download de gratis checklist

Of plan een gratis Fierce Call en ontdek samen met mij wat er bij jou speelt. Je zit nergens aan vast.

>> Plan jouw gratis Fierce Call

Kort samengevat: jezelf wegcijferen in relaties

Jezelf wegcijferen is het systematisch op de laatste plek zetten van je eigen behoeften. Het is een loyaliteitsbeweging naar je gezin van herkomst die dieper gaat dan gedrag of gewoonte.

Je herkent het aan niet meer goed weten wat je wilt, het schuldgevoel als je nee zegt en het achteraf balen als je jezelf weer hebt weggecijferd. Het kost je het contact met jezelf, je energie, de eerlijkheid in je relaties en je gezondheid.

Stoppen begint bij herkennen, opnieuw voelen wat je wilt en het ongemak verdragen dat erbij hoort. Van de laatste plek naar je eigen plek, naast de ander op gelijke hoogte.

Dit artikel is geschreven door Dagmar Halfhide, systemisch begeleider en oprichter van de community FierceLadies. Sluit je aan bij FierceLadies en ontdek hoe je gezonde relaties opbouwt zonder jezelf te verliezen.

Soms verandert je leven niet omdat je iets nieuws leert, maar omdat je eindelijk ziet wat er al die tijd speelde. - Dagmar Halfhide

Ik wens je een liefdevolle dag!

Dagmar Halfhide

Systemisch begeleider