Hoe weet ik of ik bang ben om iemand teleur te stellen?

Bang om iemand teleur te stellen? Dat komt heel erg veel voor dus je bent niet de enige die dat wel een beetje herkent.  Het is erg eerlijk dat je dat kunt toegeven aan jezelf vind ik.

Voor sommige vrouwen gaat die angst veel verder dan een beetje bang zijn om iemand anders teleur te stellen. Voor hen is dit gevoel altijd op de achtergond aanwezig. Ze voelen onbewust onrust als er iets van hen wordt verwacht. En dat gevoel begint al voor er iets misgaat. Deze vrouwen zorgen ervoor dat het niet misgaat.

Ik ben Dagmar Halfhide, systemisch begeleider. In dit artikel laat ik je zien hoe je herkent dat de angst om iemand teleur te stellen aangeleerde gedrag is geworden dat bepaalt hoe jij je omgaat met de ander in relaties.

Waarom angst voor teleurstelling voelt als zorgzaam zijn

Angst om iemand teleur te stellen voelt niet als angst. En geloof me ik weet als geen ander dat het meer is dan dat.  Het voelt ook als zorgen voor de ander, als aandacht hebben voor de ander en zelfs als liefde. Je denkt van tevoren na over wat de ander nodig heeft. Je past je gedrag aan zodat de ander tevreden is. Dat klinkt fijn en attent.

Precies daarom is het zo moeilijk om te herkennen. De angst verstopt zich achter gedrag dat er op zich goed uitziet.

Waar de angst om teleur te stellen over gaat

Bang zijn om iemand teleur te stellen gaat bijna nooit alleen over de ander. Het gaat over wat de teleurstelling van de ander voor jou betekent. In het gezin waarin je bent opgegroeid had teleurstelling consequenties. Je leerde dat:

• Teleurstelling, spanning, afstand of afkeuring kon opleveren.
• Je je moest aanpassen om de verbinding te houden.
• Rekening houden met anderen veiliger voelde dan eerlijk zijn over wat jij wilde of nodig had.

Een kind geeft daar onbewust betekenis aan:

Als jij teleurgeteld bent in mij, doe ik iets fout. En dan verlies ik de verbinding met jou, mijn plek of veiligheid in het gezin.

Daardoor voelt iemand teleurstellen, nu vaak groter dan het is.  Zonder dat je het merkt, herhaal je nu automatisch datzelfde gedrag.

→ Lees ook: Jezelf verliezen in relaties: waarom je ongemerkt een marionet werd

Voel je opluchting of voldoening als iemand tevreden is?

Let eens op wat je voelt nadat je ervoor gezorgd hebt dat iemand niet teleurgesteld is geworden. Voel je dan opluchting? Dan was je bezig om teleurstelling, spanning of afwijzing te voorkomen. Hier was dus angst aamwezig die je heeft geleid. Het oude aangeleerde gedrag kwam in actie.

Als je voldoening voelt dan heb je gezegd of gedaan wat voor jou ook goed voelde. Dit was een keuze.

Dat verschil vertelt je waarom je doet wat je doet.

Is het zorgzaam zijn of angst voor teleurstelling?

Zorgzaam zijn betekent dat je iets geeft omdat je het graag wilt geven. Je geeft iets en het voelt goed, ook los van hoe de ander reageert. Angst voor teleurstelling betekent dat je vooral hoopt dat de ander tevreden blijft. Daarna let je op de reactie van de ander (opgelucht, blij, teleurtegesteld, neemt afstand) om te bepalen of je het goed hebt gedaan. Dit zorgt voor spanning bij jou.

Zorgzaamheid komt vanuit jezelf. Bang zijn voor teleurstelling draait om de reactie van de ander die vervolgens ervoo zorgt hoe jij je voelt.

Wat als ik de angst herken maar niet weet waar het vandaan komt?

Dan is dat het startpunt. Herkennen is genoeg voor nu. Waar het vandaan komt onderzoek je daarna, bij voorkeur met begeleiding van iemand die vanuit systemisch werk naar het gezin waarin jij bent opgegroeid kan kijken.

→ Lees ook: Waarom voel ik me schuldig als ik een grens trek?

Het verschil tussen angst voor teleurstelling en zorg voor de ander

Zorg voor de ander komt vanuit overvloed. en betekent dat je jezelf niet kwijtraakt terwijl je geeft. Angst voor teleurstelling komt vanuit schaarste. Je past jezelf aan om de reactie van de ander te beïnvloeden, omdat je bang bent voor wat er gebeurt als je het niet doet. Het gedrag lijkt hetzelfde, maar de reden eracter is heel anders.

Wat als je denkt: iedereen wil toch dat anderen tevreden zijn?

Ja. Niet iedereen past zijn hele gedrag aan om teleurstelling bij de ander te voorkomen. Niet iedereen voelt dat ze falen als iemand toch teleurgesteld is ondanks ze hun best doen. Als jij dat wel doet, is er meer aan de hand dan een algemeen menselijk verlangen.

Nog een gedachte: 'Ik heb nooit last gehad van deze angst.' Vraag jezelf eens af, hoe vaak zeg jij ja terwijl je nee bedoelt om teleurstelling te voorkomen? Als dat regelmatig gebeurt, is de angst er wel. Alleen noem je het misschien:

• rekening houden met anderen
• ik wil dat iedereen het goed heeft
• ik wil nieman kwetsen
• ik houd niet van ruzie en vermijd dat liever.

De angst stuurt in dat geval meer je gedrag aan dan je denkt.

→ Lees ook: Hoe weet ik of ik mezelf wegcijfer in een relatie?

Wat er verandert als je de angst als aangeleerd gedrag leert zien

Als je de ansgt om iemand teleur te stellen leert herkennen als aangeleerd gedrag, ontstaat er de mogelijkhied om andere keuzes te maken.

Voor je je gedrag aanpast sta je even stil bij waarom je doet wat je doet. En stel jezelf deze 2 vragen:

1.  Doe ik dit omdat ik het wil?
2. Doe ik dit omdat ik bang ben voor de reactie van de ander?

Zodra je ziet dat deze angst aangeleerd gedrag is krijg je weer een keuze.

De angst voor teleurstelling is een overlevingssignaal, geen zorgzaamheid

De angst om iemand teleur te stellen herken je aan:

• de opluchting als iemand niet teleurgesteld is
• het vooruitdenken
• het compenseren voor iets wat de ander nog niet eens heeft gevoeld.

Dit gedrag is aangeleerd in een gezin waar teleurstelling consequenties had. En het is de moeite waard om dit te begrijpen.

Wil je ontdekken hoe dit bij jou werkt?

Download het e-book 'Waarom je verleden je huidige relaties nog steeds stuurt.'

→ Download het e-book

Kort samengevat: angst om teleur te stellen herkennen

De angst om iemand teleur te stellen wordt vaak verward met zorgzaam zijn. Dat is het niet. Het is een overlevingssignaal dat zegt, zorg dat ze tevreden zijn, anders verlies je iets. Die angst herkennen begint met de vraag, voel ik voldoening of opluchting als iemand tevreden is? Deze ene vraag vertelt je meer dan je denkt.

Dit artikel is geschreven door Dagmar Halfhide, systemisch begeleider en oprichter van Fierce Free. Sluit je aan bij FierceLadies en ontdek hoe je gezonde relaties opbouwt zonder jezelf te verliezen.

Soms verandert je leven niet omdat je iets nieuws leert, maar omdat je eindelijk ziet wat er al die tijd speelde. - Dagmar Halfhide

Ik wens je een liefdevolle dag!

Dagmar Halfhide

Systemisch begeleider