Waarom ben ik altijd degene die problemen oplost of de boel gladstrijkt?
Er is spanning. Jij merkt het als eerste. En voor iemand anders er ook maar iets van zegt, ben jij al bezig het op te lossen. Een grapje om de lucht te klaren. Een gesprek om de ruzie te sussen. Jij bent degene die de boel bij elkaar houdt.
Ik ben Dagmar Halfhide, systemisch begeleider. In dit artikel leg ik je uit waarom jij altijd degene bent die oplost en gladstrijkt, en wat die rol je werkelijk kost.
Waarom de rol van probleemoplosser zo vanzelfsprekend voelt
De probleemoplosser in een groep is bijna nooit iemand die daarvoor heeft gekozen. Het is iemand die de rol heeft aangenomen omdat er een vacature was. In een gezin waar spanning niet goed werd verdragen, was er altijd iemand nodig die het verschil maakte. Die tussenbeide ouders kwam. Die suste. Die oploste.
Als jij dat kind was, heb je iets geleerd:
- Als ik dit doe, wordt het beter.
- Als ik dit doe is wordt mama niet boos
- Als ik dit doe, blijft het veilig.
Dat was een enorme verantwoordelijkheid voor een kind. Maar je werd er goed in. Zo goed dat het nu, als volwassene, automatisch gaat.
Wanneer oplossen overgaat in een overgenomen rol
Veel mensen zien het gladstrijken als een positieve eigenschap. Je bent diplomatiek. Je bent sociaal. Dat klopt. Er zit ook een andere kant aan. Het kenmerk van een overgenomen rol is dat het niet voelt als een keuze. Het voelt als een verplichting. Als iets wat jij moet doen, ook als je er niet om hebt gevraagd en er moe van bent.
En zolang je die rol blijft vervullen, hoeft niemand anders het op te pakken.
→ Lees ook: Jezelf verliezen in relaties: waarom je ongemerkt een marionet werd
Hoe de rol van gladstrijker is gegroeid
Het begon allemaal in het gezin waarin je bent opgegroeid. Misschien was jij het kind dat merkte wanneer je ouders gespannen waren en dat probeerde te verlichten. Die vaardigheid was een gave. Het gaf je een gevoel van controle in een omgeving die soms oncontroleerbaar voelde.
Nu, in je volwassen relaties, herhaal je hetzelfde gedag. Is er spanning? Jij lost het op. Loopt een discuusie hoog op? Jij strijkt het glad. Is er een ongemakkelijke stilte in de kamer? Jij vult het op. Niet omdat je het wilt, maar omdat je niet weet hoe het anders moet.
Wat als alles instort als ik stop met oplossen?
Dan is dat informatie over het systeem. Als het systeem alleen overeind blijft omdat jij het bij elkaar houdt, dan staat het niet op eigen benen. Dat is iets wat het systeem zelf mag leren. Stap voor stap, door stap voor stap minder te doen en te kijken wat er dan gebeurt.
Hoe zeg ik dat ik niet meer alles wil oplossen?
Vanuit jezelf, niet vanuit verwijt. Niet: jullie lossen nooit iets op. Wel: ik merk dat ik altijd degene ben die dit oppakt en ik wil kijken of we dat anders kunnen verdelen. Dat gesprek is spannend. Het is eerlijker dan doorgaan tot je leegloopt.
Is het egoïstisch om de rol van probleemoplosser los te laten?
Nee. Het is eerlijk. Soms is dit het meest liefdevolle wat je kunt doen. Want als jij altijd oplost, ontneem je anderen de kans om te groeien. Loslaten is niet opgeven. Het is ruimte maken voor iets echters.
→ Lees ook: Waarom voel ik me verantwoordelijk voor de sfeer in mijn relatie?
Het verschil tussen problemen oplossen en problemen op je nemen
Oplossen is actief en tijdelijk. Op je nemen is passief en permanent. Als jij steeds dezelfde problemen oplost in hetzelfde systeem, los je ze niet meer op. Je neemt ze op je. Er is een verschil tussen een helpende hand en een permanente steunpilaar die het systeem rechthoudt.
En de vredestichter versus de wegcijferaar. Een vredestichter kiest bewust voor de rol en heeft de ruimte om hem ook neer te leggen. Een wegcijferaar voelt zich verplicht en weet niet hoe te stoppen. Het verschil zit in de vrijheid van de keuze.
Wat als je denkt: ik doe het omdat ik van mensen houd?
Dat geloof ik. Liefde die altijd van een kant komt en altijd ten koste van jezelf gaat, is geen duurzame liefde. Het is opoffering. En opoffering heeft een einde. Op het moment dat jij leegloopt, is er niemand die voor jou zorgt, tenzij je dat zelf hebt geleerd te vragen.
Nog een gedachte: 'Dit is gewoon wie ik ben.' Dit is wie je bent geworden. Dat is niet hetzelfde. Wie je bent geworden is gevormd door een omgeving, door een systeem, door wat er nodig was. Wie je bent is ruimer dan die rol.
→ Lees ook: Wat kan ik doen als ik over mijn grens laat gaan?
Wat er verandert als je de rol leert neerleggen
Je hoeft de rol niet plotseling neer te gooien. Je kunt beginnen met kleine momenten van niet ingrijpen. Van stilzitten terwijl de spanning er is. Van zien wat er gebeurt als jij het niet oplost.
De rol van probleemoplosser is overgenomen
Altijd degene zijn die oplost en gladstrijkt is een overgenomen rol. Een rol die je vroeg hebt aangenomen in een systeem dat erom vroeg. Die rol heeft zijn functie gehad. Hij is niet van jou. Je mag hem neerleggen. Stap voor stap, in kleine momenten van niet ingrijpen.
Wil je ontdekken hoe dit bij jou werkt?
Download het e-book 'Waarom je verleden je huidige relaties nog steeds stuurt.'
→ Download het e-book
Kort samengevat: altijd de probleemoplosser zijn
Altijd problemen oplossen en de boel gladstrijken is geen karakter. Het is een overgenomen rol uit een systeem dat jou nodig had. Die rol put je uit omdat je hem op je hebt genomen zonder hem te hebben gekozen. Loslaten begint niet met stoppen. Het begint met zien dat de rol niet van jou is.
Dit artikel is geschreven door Dagmar Halfhide, systemisch begeleider en oprichter van Fierce Free. Sluit je aan bij FierceLadies en ontdek hoe je gezonde relaties opbouwt zonder jezelf te verliezen.
Soms verandert je leven niet omdat je iets nieuws leert, maar omdat je eindelijk ziet wat er al die tijd speelde. Dagmar Halfhide
Ik wens je een liefdevolle dag!
Dagmar Halfhide
Systemisch begeleider
